19 انقلاب ايران 1905 - 1911 - م ( مشروطيت )
در آغاز سده 20 شرايط لازم براى انجام يك تركش انقلابى در ايران پديد آمد ، اين پديده به ژرفتر شدن تضاد اجتماعى داخلى و حتى تضاد نيروهاى امپرياليستى و افزايش تلاشهاى مردم ايران براى كسب استقلال ملى ، بستگى داشت . شكست روسيه تزارى در جنگ با ژاپون و انقلاب سال 1905 روسيه به تكان جنبش انقلابى ايران كمك شايانى كرد ، در آن هنگام ملتهاى ايران و روس باهم روابط نزديك داشتند و بيگمان جنبش انقلابى روسيه اثرى ژرف روى تودههاى ايران باقى گذاشت . پيكارهاى انقلابى روسيه تا پيش از انقلاب 1905 هم روى ايران نفوذ داشتند ، مهمترين كانال اين نفوذ ، مهاجران ايرانى در قفقاز بهويژه شهر باكو بودند . در اين شهر به سال 1906 هفت هزار كارگر ايرانى ميزيستند كه شامل بيش از 5 / 1 كارگران باكوئى بودند . كار در قفقاز بهويژه در صنعت نفت ، و شركت كارگران در اعتصابهاى كارگرى باكو - همه اينها مدارسى انقلابى براى مهاجران ايرانى بهشمار مىآمدند . بلشويكهاى قفقاز بسال 1904 براى كار كردن در ميان كارگران مسلمان ( ايرانى و آذربايجانى ) يك سازمان ويژهء سوسيال دموكرات بنام « همت » به وجود آوردند ، رهبران اين سازمان م . عزيربگوف و ا . جاپاريدز بودند . مهاجران ايرانى از باكو به ميهن بازمىگشتند با خود پندارهاى انقلابى عليه شاه ، فئودالها و امپرياليستها