پس از كشته شدن ناصر الدين شاه پسرش مظفر الدين به تخت نشست ، اين شاه هم ضمن جابهجا كردن برخى از وزيران و حكام ، سياست ارتجاعى پدرش را در اداره امور كشور دنبال كرد . در اين هنگام نفوذ نمايندگان دولتهاى بيگانه كه به يارى آنها شاه به سلطنت رسيده بود ، در ايران هرچه بيشتر افزايش يافت . در چنين اوضاع و احوالى ناخشنودى و آشفتگى توده مردم ايران اوج گرفت .
جنبشهاى ضد امپرياليستى بهويژه بيشتر در جنوب ايران كه امپرياليستهاى انگليسى در آنجاها امرونهى مىكردند ، گسترش يافت . به سال 1897 در شهر شوشتر به علت بيرون بردن گندم از ايران درحاليكه خود كشور دچار كمبودى بود ، خيزشى تودهاى عليه انگليسها درگرفت . مردم خشمگين به انبارهاى خواربار انگليسها هجوم بردند . حاكم محلى شوشتر به طرفدارى از انگليسها به وسيله نيروى دولتى ، قيامكنندگان مسلح را سركوب كرد ، اينان سربازخانه را محاصره و كوشيدند شوشتر را تصرف كنند . اين قيام سرانجام به وسيله چريك - هاى بختيارى كه شمارهشان به 7 هزار تن مىرسيد ، در شوشتر سركوب شد . اما جنبش ضد - انگليسى در اين منطقه بيش از يكسال ادامه يافت .
در پايان سدهء 19 يك قيام پارتيزانى ضد انگليسى در كنارههاى درياى عمان و خليج فارس درگرفت . مردم محلى به تلگرافخانهء انگليسها در ريشهر ( نزديك بوشهر ) هجوم بردند و آنجا را ويران كردند . به سال 1898 انگليسها ناچار شدند ناوگان جنگى به منظور سركوبى اين شورش اعزام دارند ، نيروهاى انگليسى در بندر جاسك پياده شدند و عمليات عليه پارتيزانها را كه در مواضع كوهستانى سختگذر موضع گرفته بودند ، آغاز كردند .
در سالهاى آخر سدهء 19 و آغاز سدهء 20 تقريبا در سرتاسر ايران شورشهائى كه آنها را « بلواهاى قحطى » نام مىبردند ، جريان داشت . نايابى گندم و گرانى بهاى آن باعث شد كه مالكان بىانصاف ، حكام و توانگران ديگر اين ماده حياتى را احتكار كنند . اينان گندمها را در انبارها احتكار مىكردند و اين گونه بهاى آن بگونهء مصنوعى بالا مىرفت ، جلو نانوائىها تودههاى فشردهاى از مردم گرسنه گرد مىآمدند . اين اوضاع باعث شورش مردم مىشد و طبعا پليس در برابر آنها پايدارى مىكرد و عدهاى از آنها كشته يا زخمى مىشدند .
در ماه اوت 1878 گرسنگان تبريز به خانههاى محتكران گندم ريختند و آنها را ويران كردند . در پائيز 1899 و سال 1900 در تهران شورش درگرفت . در سالهاى 1901 - 1903 تظاهراتى تودهاى در تهران - تبريز ، اصفهان ، يزد ، شيراز ، بوشهر رويداد . تظاهر كنندگان عليه صدراعظم امين السلطان برانگيخته شدند و او را متهم كردند كه ايران را به بيگانگان فروخته است ، اين تظاهرات همچنين عليه كارمندان بلژيكى اداره گمرك و امتياز گمركى جديد كه از سوى دولت به روسها و انگليسها داده شده بود ، انجام گرفت . در تبريز
تاريخ ايران از زمان باستان تا امروز ( فارسي ) — صفحة 375
مساهمون: ا . آ . گرانتوسكى
ص٣٧٥