تخطي إلى المحتوى الرئيسي

تاريخ ايران از زمان باستان تا امروز ( فارسي ) — صفحة 328

مساهمون:

ص٣٢٨

كشتن ا . س . گريبايدوف

پىآمد جنگ ايران و روس و امضاى پيمان تركمن‌چاى باعث استوارى موقعيت روسيه در ايران و ژرف‌تر شدن تضاد انگليس و روس در ايران گرديد . براى پرداخت تاوان به دولت تزارى روس ( به موجب پيمان تركمن‌چاى ) در ايران ماليات‌هاى فوق - العاده‌اى به توده‌هاى مردم تحميل گرديد . اخذ اين ماليات‌ها با سوءاستفاده مأموران شاه توأم بود و اين خود خشم مردم را هرچه بيشتر برانگيخت ، اين مردم پيش از اين جريانها هم مورد بيدادگرى و ستم عمال شاه قرار داشتند و بار سنگين هزينه توان‌فرساى جنگ ايران و روس را بر دوش گرفته بودند . قهر و خشم توده‌هاى مردم همان اندازه كه متوجه تزار روس بود ، به سوى شاه و دربارش هم گرايش داشت و اين خشم پس از پايان آخرين جنگ به منتها حد خود رسيد . اما درباريان فتحعلى شاه و روحانيان كوشش داشتند كه اين قهر توده‌هاى مردم را به سوى روسيه و نماينده‌اش در ايران سوق دهند . هواخواهان شاه و روحانيان بلندپايه كه سركرده آنان مجتهد بزرگ ميرزا مسيح بود ، تبليغات ضد روسى گسترده و تندى را در مسجدها و بازارها آغاز كردند ، اينان تأكيد مىكردند كه يگانه انگيزهء بدبختىهاى ايران گويا روسها مىباشند . نمايندگان انگليسى كه از افزايش نفوذ روسها در ايران بيمناك بودند ، تا مىتوانستند به اين تبليغات دامن زدند . روحانيان و هواخواهان اللّه يار خان را عليه روسيه و نمايندگانش در ايران برانگيختند . پس از امضاى پيمان تركمن - چاى وزير مختار دولت روسيه در ايران ا . س . گريبايدوف بود . ا . س . گريبايدوف كه به موجب فرمان اجراى مواد پيمان را به عهده داشت و بايستى مبلغى را كه به عنوان تاوان به دولت ايران تحميل شده بود ، دريافت مىكرد ، به دولت تزارى روس دربارهء دشواريهاى پرداخت اين خسارت و تحميل آن بر دوش مردم گرسنه و بينواى ايران گزارش داد . در گزارشى كه به تاريخ 20 اكتبر 1828 به عنوان وزارت امور خارجه دولت تزارى نوشت ، مثلا دربارهء بىپولى شاه و اينكه عباس ميرزا ناچار شده است براى پرداخت اين تاوان شمعدانهاى نفيس طلا و اشياء ديگر حرمسرايش را ذوب و به شمش تبديل كند ، شرح مفصلى داد . گريبايدوف به‌خصوص يادآورى كرد ، در شرايطى كه روسيه سرگرم جنگ با تركهاست پافشارى دربارهء دريافت فورى اقساط اين خسارت چندان سودى دربرندارد : اين نرمش نخست از عمليات حاد و خصمانه دولت ايران جلوگيرى مىكند و دوم اينكه با اين روش ممكن است عباس ميرزا را به سوى روسيه كشاند . اما توصيه‌هاى گريبايدوف اثرى روى دولت روسيه نداشتند و به او ابلاغ شد بايد كليه مبلغ خسارت را وصول كند .