تخطي إلى المحتوى الرئيسي

تاريخ ايران از زمان باستان تا امروز ( فارسي ) — صفحة 321

مساهمون:

ص٣٢١
با اين اوضاع فتحعلى شاه و عباس ميرزا تنها مىتوانستند در جنگ با روسها ، از چريك‌هاى آذربايجان و استانهاى مجاور آن منطقه بهره ببرند . در اكتبر 1812 نبردى در نزديكى اسلاندوز درگرفت ، ضمن اين نبرد ارتش روس ، چريكهاى عباس ميرزا را به سختى شكست دادند و چيزى نمانده بود كه خود عباس ميرزا به اسارت روسها درآيد . پس از اين شكست عباس ميرزا جدا مىخواست با روسها پيمان صلح ببندد . عقب راندن ناپليون از سرزمين روسيه به وسيله ارتش تزار ، شاه را متقاعد كرد كه اميد او مبنى بر ناتوان شدن ارتش روس ضمن جنگ با ناپليون پندارى بيهوده است . پيمان صلح گلستان در 12 / 24 اكتبر 1813 امضا شد . در اين پيمان ، داغستان ، گرجستان با ايالت شوراگل ، ايمپرتى ، گورى ، مينگرلى و آنجازى ، خان‌نشين‌هاى قره‌باغ ، گنجه ، شكى ، شيروان ، دربند ، كوبين ، باكين و طالش به امپراطورى روس ملحق شدند . شاه از ادعاى مالكيت و حاكميت بر اين سرزمين‌ها چشم پوشيد . دولت روس متعهد شد كه اگر ضرورت پيدا كرد شاهزاده وليعهد را در اشغال تخت شاهى ايران كمك كند . در اين پيمان قيد گرديد كه اگر ميان فرزندان شاه ستيزى درگيرد مادام كه شاه تقاضا نكند ، روسيه در نزاع آنها دخالت نداشته باشد . در ماده 5 اين پيمان قيد شد كه روسيه استثنائا حق اعزام ناوگان جنگى را به درياى خزر دارد . اما ايران از داشتن ناوگانى در اين دريا چشم پوشيد . بازرگانان هردو كشور حق بازرگانى آزاد در كشور ديگر را داشتند . عوارض گمركى نسبت به كالاهاى وارداتى هردو كشور 5 % بهاى كالاها تعيين گرديد . شرايط نامبرده به اين منظور در پيمان قيد شد كه بازرگانان روسى از پرداخت عوارض و مالياتهاى داخلى ديگر در ايران معاف باشند و در اين مورد دولت ايران از آنها پشتيبانى كند .

پيمان ايران و انگليس به سال 1814 - م .

پيمان صلح گلستان ضربهء نيرومندى به نقشه‌هاى تجاوزكارانهء انگليسها كه كوشش داشتند ايران را زير نفوذ خود گرفته و قسمت جنوبى حوضهء درياى خزر را زير نظارت خود قرار دهند ، وارد آورد . انگليسها از قدرت نفوذ روسيه در ايران به هراس افتادند و پنداشتند روسها از آلت دست قرار گرفتن دولت ايران به عنوان وسيله‌اى براى اجراى سياست‌هاى تجاوزكارانه‌شان ، در آينده جلوگيرى خواهند كرد ، بنابراين بر آن شدند با شاه كه پيمان گلستان را امضاء كرده بود وارد مذاكره شوند و او را به جنگ مجددى عليه روسها برانگيزند ، البته وعدهء همه‌گونه كمك را به او دادند . پيمان تازهء ايران و انگليس در 25