تخطي إلى المحتوى الرئيسي

تاريخ ايران از زمان باستان تا امروز ( فارسي ) — صفحة 319

مساهمون:

ص٣١٩
آخرين پادشاه صفوى شاه سلطان حسين همچنين پيمانى را با ايران بستند ، اما آن پيمان به مرحلهء اجرا درنيامد . ضمن اين پيمان بازرگانى ، حقوق و امتيازاتى به اتباع و بازرگانان فرانسه داده شد كه مرجع حل‌وفصل دعاويشان كنسولگريهاى فرانسه مىبود . اين قرارداد بازرگانى كه در سدهء 19 منعقد گرديد نخستين پيمانى به‌شمار مىرود كه ايران با يك دولت اروپائى بست و به موجب آن حق برون‌مرزى و كاپيتولاسيون را به يكى از دولتهاى اروپائى واگذار كرد .

صلح تيلزيت ، دگرگونى اوضاع بين - المللى و پيمان سال 1809 با انگليسها

ديرى نپائيد كه اوضاع بين‌المللى از ريشه دگرگون شد . در 7 ژوئيه 1807 پيمان صلحى ميان فرانسه و روسيه در تيلزيت بسته شد و ضمن آن هردو دولت عليه انگلستان متحد شدند . پس از بسته شدن پيمان تيلزيت ناپليون از كمك به ايران در جنگ با روسيه چشم پوشيد . گاردان اصرار ورزيد كه شاه با روسيه صلح كند و مربيان نظامى فرانسه را از تربيت ارتش ايران بازداشت . در اين ميان ايرانيان ضمن جنگ با روسها به سختى شكست خوردند . به سال 1808 ارتش روسيه نخجوان را اشغال و ايروان را محاصره كرد . در اين هنگام براى دومين‌بار جان مالكلم همراه يك يكان جنگى هندى به خليج فارس وارد شد . به دنبال او يك نمايندهء ديگر انگليسى به نام هارفورد جونس به بوشهر آمد ، نامبرده مستقيما از انگلستان فرستاده شده بود . بنا به تقاضاى گاردان ، ايرانيان ، جونس را به تهران راه ندادند ، اما پيشنهاد انگليسيان مبنى بر كمك آنها به ايران ، به شرط قطع رابطه با فرانسويان ، به تهران فرستاده شد . شاه به گاردان و هيئت همراهش تكليف كرد تا خاك ايران را ترك كنند . پس از عزيمت گاردان ، در مارس 1809 جونس به تهران وارد گرديد ، در آن هنگام پيمان ديگرى به سال 1809 بين ايران و انگليس بسته شد ، به موجب آن شاه متعهد شد روابطش را با فرانسه و كشورهاى ديگرى كه با انگلستان دشمنى داشتند ، قطع كند ، و مانع آمدوشد كشتىهاى جنگى انگليسى در خليج فارس نشود . انگلستان كه كوشش مىكرد از ايران به عنوان ابزارى عليه روسيه بهره برد متعهد شد تا پايان جنگ ايران و روس هرساله مبلغ 160 هزار تومان كمك مالى به ايران بدهد و ضمنا مربيان نظامى و اسلحه براى ارتش ايران بفرستد . اين گونه ، پيمان 1809 ايران و انگليس مستقيما عليه روسيه بسته شد . انگلستان مىپنداشت با عقد اين پيمان ، ايران به ادامهء جنگ با روسيه برانگيخته خواهد شد ، و امكان ادامه