تخطي إلى المحتوى الرئيسي

تاريخ ايران از زمان باستان تا امروز ( فارسي ) — صفحة 317

مساهمون:

ص٣١٧
درعين‌حال الحاق گرجستان به قلمرو تزار روس به معنى آن بود كه در اين سرزمين رژيم استعمارى تزاريسم برقرار مىشد و البته سنگينى بار اين رژيم روى شانه‌هاى تودهء مردم گرجستان تحميل مىشد . اما اين كيفيت ضمن مقايسه با بيدادگرى فئودالهاى ايرانى و ترك بارها تحمل‌پذيرتر بود . پس از الحاق گرجستان به روسيه قسمتى از گروههاى دست راستى وابسته به خانهاى ماوراء قفقاز سخت به روسيه علاقمند شدند و دولت تزارى روس از اين گرايش به منظور گسترش مرزهايش بهره برد . به سال 1803 ، شاهزاده تسيتيانوف فرمانرواى گرجستان پيشنهاد كرد خان گنجه تبعيت دولت روس را بپذيرد ، دليلش آن بود كه اين خان‌نشين قبلا جزو قلمرو گرجستان بوده است اما اين پيشنهاد از سوى خان گنجه رد شد . باوجود اين در ژانويه 1804 ارتش روسيه به دژ اقامتگاه خان گنجه حمله كرد و آنجا را به تصرف درآورد .

نخستين جنگ بين ايران و روس

در ماه مه 1804 شاه ايران خواست كه ارتش روس بيدرنگ گرجستان ، گنجه و خان‌نشين‌هاى ديگر را تخليه كند . اين گونه نخستين مرحله جنگ ايران و روس آغاز گرديد و تا سال 1813 پايان يافت . در نيمه ژوئيه 1804 در نبردى نزديك اچميادزين ارتش روس زير فرماندهى تسيتيانوف ، ارتش ايران را كه زير فرماندهى عباس ميرزا ، وليعهد شاه و والى آذربايجان ، عمليات مىكرد شكست داد . به سال 1805 خان‌نشين‌هاى شكى ، شيروان و قره‌باغ جانب روسها را گرفتند ؛ ارتش روس بيدرنگ سرزمين‌هاى آنها را اشغال كرد . به موجب پيمان سال 1801 شاه مداخلهء انگليسها را به سود ايران تقاضا كرد . اما انگليسها كه به سال 1805 ضمن ائتلاف ضد ناپليون با روسيه متحد شده بودند به تقاضاى شاه مبنى بر كمك به ايران جوابى ندادند . ناپليون از اين موقعيت بهره برد ، به سال 1806 هيئتى فرانسوى را كه ازجمله اعضاى آن ژوبر ، رميه و غيره بودند به تهران اعزام داشت . ژوبر به شاه پيشنهاد كرد كه يك پيمان اتحاد نظامى عليه انگلستان و روسيه با فرانسه ببندد ، ضمنا به او وعده داد فرانسهء ناپليون در پس‌گرفتن گرجستان از روسيه به او كمك خواهد كرد ، و حتى اسلحه و سازوبرگ و مهمات در اختيار شاه خواهد گذاشت . بنابراين شاه بايستى پيمان اتحاد با انگلستان را لغو و همراه با فرانسه به هندوستان حمله مىكرد . ژوبر موفق نشد پيمانى با اين شرايط را به تصويب شاه برساند .