كرد و به عنوان پايگاه از آن بهره برد .
ديرى نپائيد نادر به خدمت شاه طهماسب دوم درآمد ، شاه طهماسب او را به واليگرى خراسان منصوب كرد ، نادر اراده خود را به شاه بىاراده طهماسب تحميل و او را متقاعد كرد تا فتحعلى خان قاجار را كه رقيب اصلى نادر بود ، به قتل برساند . در فاصلهء سالهاى 1726 و 1729 ، نادر ملك محمود سيستانى را شكست داد و مشهد را كه به تصرفش درآمده بود ، از او پس گرفت ، افغانان ابدالى كه هرات را در تصرف داشتند از او شكست خوردند و هرات را تخليه كردند اين گونه نادر سرتاسر خراسان را به تصرف درآورد . در اين هنگام نادر از سوى شاه طهماسب دوم به طهماسبقلى خان ملقب گرديد ، و ادارهء كليه استانهائى را كه به نام شاه طهماسب دوم تصرف كرده بود ، به دست گرفت . ضمنا شاه به عنوان آلت دست سادهاى در اختيار نادر بود .
كاميابيهاى نادر اشرف افغان را نگران كرد . او با 30 هزار سپاهى به سوى خراسان رهسپار شد و در اكتبر 1729 نزديك دامغان به سختى شكست خورد و لشكريانش تارو مار گرديدند . نادر ضمن تعقيب افغانان غلزائى شكست خورده و فرارى به سوى اصفهان تاخت و در 29 نوامبر 1729 يك بار ديگر در نزديكى مورچهخورت اصفهان ، آنها را به سختى شكست داد . اشرف با ارتشش اصفهان را تخليه كرد و پيش از بيرون رفتنش كشتار ديگرى در شهر راه انداخت ، شهر را به باد تاراج داد و شاه مخلوع ، شاه سلطان حسين را اعدام كرد . نادر به اصفهان وارد شد و ديرى نپائيد كه شاه طهماسب دوم را به تخت نشاند .
نادر ضمن تعقيب افغانان فرارى به فارس ، در آغاز سال 1730 در نبردى نزديك استخر آنها را تارومار كرد و شيراز را گرفت . اشرف به بلوچستان گريخت و در آنجا به دست يكى از خانهاى بلوچ كشته شد ، در اين هنگام ايران از وجود افغانان پاك گرديد .
در همان سال 1730 نادر به تعرض عليه تركان پرداخت ، آنها را شكست داد و همدان ، كرمانشاه ، اردبيل و تبريز را آزاد كرد . فرمانده ارتش روس در ماوراء قفقاز ژنرال لواشف ارتش نادر را كمك كرد . ديرى نپائيد كه نادر به سركوبى قيام تازه افغانان ابدالى در خراسان سرگرم گرديد . در اين هنگام شاه طهماسب دوم كه از پيروزىهاى نادر و قدرت روزافزون او به هراس افتاده بود ، برآن شد شخصا با تركها وارد نبرد گردد ، اما شكست خورد و چيزى نمانده بود اسير شود . به سال 1731 طهماسب دوم با تركان پيمان صلح بست ، به موجب اين پيمان سرزمينهاى واقع در شمال رود ارس به تركان واگذار گرديد ، علاوهبراين 9 بخش از استان كرمانشاه به عنوان خرج سفره به احمد پاشا والى بغداد واگذار شد .
در اين ميان استانهاى كنارهء درياى خزر كه به وسيله روسها اشغال شده بودند ، در اثر
تاريخ ايران از زمان باستان تا امروز ( فارسي ) — صفحة 288
مساهمون: ا . آ . گرانتوسكى
ص٢٨٨