دوران پالئوليت جديد است ، اگرچه باز هم شكار نقش عمدهاى را در زندگى انسانها بازى مىكرده است . به همين انگيزه از آن دوره اسلحه جنگى - قطعات سنگ چخماق تيز و برنده ، سلاحهاى مركب از قبيل پيكان ( بقاياى كمان هم بدست آمده است ) باقيمانده است .
در كاوش فرهنگ زارزى ( در غار خار ) و جاهاى ديگر ، تعدادى زيادى اسلحه كه با شكلهاى منظم هندسى ساخته شده و بنا به تشخيص باستانشناسان مربوط به هزارهء يازدهم و اواسط هزارهء دهم پيش از ميلاد مىباشند ، كشف شده ، اين اشياء يا مربوط به پايان دوران پالئوليت يا زمان مزوليت مىباشند . درست آنزمان در اين مناطق نخستين گام در راه دامدارى و كشاورزى برداشته شد . در قسمتهاى ديگر ايران روند سابق ادامه داشت و مردم مانند پيش از راه شكار زندگى مىكردند . اما تكنيك سنگ چخماقى و پيشرفت در زمينهء ابزارسازى همانگونه در زاگرس ادامه داشت .
كاوش طبقهء زيرين « غار كمربند » و « غار ختو » در خاور ايران برگههاى مهمى از اين دوران را بدست مىدهد . اين غارها در صخرههاى سنگى آهكى نزديك جلگه خزر و باختر بهشهر كشف شدهاند . فرهنگ ساكنان اين غارها مربوط به پايان هزاره 11 - 10 قبل از ميلاد است . كمى بيش از مسكون شدن اين غارها ، آب درياى خزر فروكش كرد ، اما سطح دريا در نزديكى غار بوده و ساكنان آن در دريا ماهيگيرى و در جنگل به شكار گوزن مىپرداختند . اينان سگ داشتند و از تير و كمان براى شكار بهره مىبردند . در ميان ابزار اين زمان بسيارى از سلاحهاى ساخته شده به شكل هندسى منظم ، پيكانهاى تيز و گيره بدست آمده است .
تقريبا در نخستين نيمهء هزاره هشتم قبل از ميلاد در غار ختو انسانهائى زندگى مىكردند ، كه براى خود نردبان ساخته بودند اما خوراك گوشتى آنها منحصر به گوشت جوندگان بود . ظاهرا علت اين موضوع كم بودن حيوانات شكارى بزرگ در منطقه بوده است . نماى دشتهاى صاف با علفهاى شاداب در آن منطقه وجود داشته است . در غار كمربند ضمن كاوش آثار هزاره هشتم و هفتم قبل از ميلاد بقاياى استخوانهاى آهو فراوان بدست آمده است اين خود نشانهء آن است كه از اين زمان به بعد انسانها در صدد تصاحب حيوانات به منظور دامدارى بودهاند .
بعدها طبعا اهلى كردن حيوانات معمول گرديد . در كاوش بقاياى اواخر هزارهء هفتم و اوائل هزاره ششم قبل از ميلاد استخوانهاى اين دامها ( بره ، بز ، خوك ، گاو ) بدست آمده ، 25 % اين استخوانها مربوط به حيوانات جوان بوده ، اين نشانهء آنست كه آنها را براى اهلى كردن نگاهداشته بودند بعدها يعنى تا بيش از اواسط هزاره هفتم ق . م . اين نسبت به 50 % رسيده ، و اين گوياى آنست كه كار دامدارى در ميان انسانها به سرعت
تاريخ ايران از زمان باستان تا امروز ( فارسي ) — صفحة 27
مساهمون: ا . آ . گرانتوسكى
ص٢٧