سياست داخلى شاه عباس اول بر پايه پيكار با پراكندگى فئودالى و جدائىخواهى مالكان بزرگ فئودال ، استوارى قدرت مركزى و تبديل ايران به يك حكومت يكپارچه و نيرومند ، استوار بود . بنابراين شاه از همان آغاز سلطنتش به آن گروه از طبقه فئودالها متكى شد كه به ايجاد يك قدرت مركزى نيرومند گرايش داشتند - بيشتر ديوانسالاران ، به ويژه در خراسان ، ايرانى بودند . در ارتباط با اين سياست ادارى ، نقش رهبرى دستگاه حكومت از عناصر كوچنشين ترك - آذربايجانى ، به شهرنشينان ايرانى منتقل گرديد .
بزرگترين دستيار شاه عباس در انجام اين سياست وزيرش حاتم بيك اردوبادى و پس از او پسرش ابو طالب بيگ كه بهجاى پدر منصوب شد ، بود .
شاه عباس با پشتيبانى عناصر ايرانى كوشش داشت تا نيروهاى توليدى داخلى ايران را احيا كند ، و از همه مهمتر به آبادى مناطق مركزى ايران و عراق عجم كه بزرگترين شهر آن اصفهان بود ، همت گماشت ، و به سال 1598 شاه پايتختش را به اين شهر منتقل كرد . براى انجام اين منظور شاه به اصلاحات مالياتى دست زد . در سالهاى 1598 / 99 در سرتاسر عراق عجم ماليات دامدارى « چوپان بيگى » را لغو كرد ، مالياتهاى ديگر را به ميزان چشمگيرى كاهش داد . اصفهان و توابعش به مدت يكسال از پرداخت ماليات معاف شد ، بعدها به سال 1613 مدت اين معافيت به 3 سال رسيد . پس از آن مالكان و دهقانان از پرداخت ماليات ارضى به مدت يكسال معاف شدند ، دهقانان املاك خاصه و دولتى هم از پرداخت بهرهء مالكانه بخشوده شدند . اين تخفيف شامل مردم جنگزدهء خراسان اعم از روستائيان ساكن و كوچنشينان هم گرديد . تعدادى از شهرها كه زير اشغال تركها بودند ( اردوباد ، دربند و غيره ) پس از آنكه آزاد شدند از معافيت مالياتى برخوردار شدند . افزايش مالياتها كه در سالهاى 70 - 80 سدهء 16 مقرر شده بود ، لغو گرديد . انجام اين اقدامات بيگمان وضع دهقانان و شهرنشينان را بهبود مىبخشيد و منظور شاه را كه احياى اقتصاد كشور بود عملى مىكرد ، حتى شاه براى ازهمپاشاندن قدرت اشراف قزلباش به پشتيبانى ساكنان ايرانى متكى شد .
دولت شاه عباس اول خوب مىفهميد كه كاميابيهاى ارتش ترك تا حدى به سازماندهى نظامى آن ارتش بستگى داشت ، رزمندگان ارتش ترك بگونهء دائم در خدمت ارتش بودند ، درصورتيكه در ايران غير از يكان 6 هزار نفرى گارد سوار شاه ، بقيه رزمندگان را چريكهاى فئودالى تشكيل مىدادند كه در اصل وابسته به عشاير كوچنشين بودند . بنابراين شاه عباس در كنار چريكهاى فئودالى ، ارتش منظمى شامل 12 هزار تن تفنگچى پياده ، توپچيان كه از ميان جوانان ايرانى برگزيده مىشدند و يكانهاى سوار به نام « غلامان » كه اجبارا از ميان جوانان ارمنى و گرجى انتخاب و در ايران آموزش ديده و به دين اسلام در
تاريخ ايران از زمان باستان تا امروز ( فارسي ) — صفحة 261
مساهمون: ا . آ . گرانتوسكى
ص٢٦١