10 ايران در دورهء بعد از مغول
جنبشهاى مردمى در نيمه سدهء 14 - 15 .
جنبشهاى مردمى در ايران در سدههاى 14 - 15 از سوئى عليه استثمار فئودالى و از سوى ديگر عليه چيرگى بيگانگان انجام گرفت - منظور از بيگانگان دولتهائى بودند كه از اشراف كوچنشين مغول - ترك درست شده و بر پايه ياساى چنگيز خان در ايران فرمان مىراندند . در نخستين مرحله ، جنبشهاى دهقانان و بينوايان شهرى مشتركا عليه فئودالهاى كوچك ايرانى صورت مىگرفت كه خود اينها هم زير بار زور و تعدى اشراف نظامى مغول بودند . در مرحلهء دوم ، تضاد ميان فئودالهاى محلى كوچك با اشراف مغول ترك كه آنان مىخواستند هرچه زودتر اينان را از سر وا كنند از يكسو ، و دهقانان و پيشه - وران كه مىخواستند استثمار فئودالى از ميان برود ، برابرى اجتماعى برقرار گردد و ضروريات زندگى بهطور مساوى تقسيم گردد ، از سوى ديگر ، در حال پيشرفت بود .
پايهء ايدئولوژيك جنبش مردم ضمن سدههاى 14 - 15 شيعهگرى بود ، چون اين مذهب جدا با كيش حكومت مخالفت مىورزيد - كيش رسمى حكومت ، سنىاى بود كه از عرفان اسلامى الهام مىگرفت - بگونهاى كه و . و . بارتولد يادآورى مىكند ، شيعهگرى به اين انگيزه مورد استقبال مردم قرار گرفت كه برآن بود ، امام دوازدهم غايب شيعيان