هاى زراعتى كشت مىشدند و 10 / 9 باير بودند .
بسيارى از شهرها حتى در پايان سدهء سيزدهم و بعدها به همان وضع نيمه ويرانه باقى ماندند ، شهرهاى بزرگ و متوسط تبديل به شهرهاى كوچك و حتى روستا شدند .
يكى از نتايج هجوم مغولان به ايران مهاجرت تودههاى عظيمى از كوچنشينان مغول كه شمارهشان بارها از تركان تجاوز مىكرد ، بود .
آنگونه كه شهرت دارد ، در اثر سكونت دامداران كوچنشين در بيشتر زمينهاى كشاورزى ، اين زمينها باير گرديدند . اين روش كمخرج دامدارى كه به حساب خراب كردن زمينهاى كشاورزى ، دامهاى خود را مىچراندند باعث سقوط اقتصاد كشاورزى گرديد ، در سدهء سيزدهم سياست فشار مالياتى استيلاگران مانع از احياى اقتصاد كشور گرديد ، چون اين سياست شهرنشينان و روستائيان را به ورشكستگى كشاند . استانهاى جنوبى ايران - فارس ، لرستان ، كرمان در اثر استيلاى مغولان ويران نشدند ، چون اتابكان بيدرنگ به مغولان اظهار اطاعت كردند ، با اينهمه اين استانها هم در اثر فشار مالياتهاى سنگين به ناتوانى گرائيدند .
بنيانگذارى دولت ايلخانان هلاكوئى
خان بزرگ مغول به نام منكوقاآن ( 1251 - 1259 ) براى تصرف كشورهاى آسياى غربى ، اردوى بزرگى را زير فرماندهى برادرش هلاكو سازمان داد . ارتش هلاكو خان همين كه وارد ايران گرديد متصرفات اسماعيليان كه در كوههاى البرز و خوزستان قرار داشتند و حتى خود دژ الموت را به تصرف درآورد ( 1256 ) . هلاكو خان ضمن تصرف بغداد ، در فوريه 1258 به موجوديت خلفاى عباسى پايان داد . در سالهاى 30 - 50 سدهء 13 ايران و كشورهاى ماوراء قفقاز را حاكمان گماشتهء خان بزرگ اداره مىكردند . هلاكو خان پس از ورود به ايران اداره امور اين كشور را به دست گرفت و براى خود و نوادگانش حكومتى موروثى پديد آورد ، هلاكو و نوادگانش به لقب « ايلخان » ملقب بودند .
دولت ايلخانى هلاكو ( 1256 - 1353 ) ، سرتاسر فلات ايران را با افغانستان كنونى ( بهغير از استان بلخ و ماوراء النهر ) ، مرو ، عراق عرب ( با بغداد و بصره ) دزاژير ( بين النهرين عليا ) ، آذربايجان ( آذربايجان ايران كنونى ) ، اران و شيروان ( آذربايجان شوروى كنونى ) ، ارمنستان ، كردستان و قسمت خاورى آسياى صغير ( روم ) تا رود قزل ايرماق ( گاليس قديم ) ؛ گرجستان ، شاهنشين يونانى طرابوزان ، قلمرو سلطانهاى سلجوقى روم ، شاهنشين كيليكى ارمنى و شاهنشين جزيره قبرس را به تصرف درآورد . تبعيت ايلخانان از خان