برخوردار بودند . اينگونه شهرها مالك زمينهائى نيز بودند ، مىتوان پنداشت كه جامعهء معابد دستخوش تحولاتى نظير آنچه كه نصيب « پليس » ها در زمان پارتها شد ، گرديدند .
از برخى اسناد چنين برمىآيد كه شهرهاى « پارتى » در مقابل شهرهاى يونانى قرار گرفتند .
دربارهء زندگى داخلى اين شهروندان عملا اطلاعى به دست نيامده . مىتوان پنداشت كه اين شهرها كاملا از خودمختارى محروم بودند و زير نظارت كامل مقامهاى ادارى پارتها قرار داشتند .
گذشته از زمينهائيكه به شاه پارت تعلق داشتند و اداره امور آنها به وسيله ساتراپها انجام مىگرفت ، قسمت عمدهء از قلمرو دولت پارت به وسيله تحت الحمايههاى شاه اداره مىشدند ، نقش و اهميت اين تشكيلات دولت رفتهرفته افزايش يافت ، بيشتر قسمتهاى مهم قلمرو دولت از زير نظارت مستقيم حكومت مركزى خارج شدند . در داخل دولت - هاى پارت ممكنست حكومتهاى كوچك تحت الحمايه را ملاحظه كرد : پارس ، ايلام ، مسنا خاراكن ، آتروپاتن ، آديابن ، آسروئن ، ختر ، گردين ، گيركان ، مارگيان ، سكستان . سياست آرشاكها كه كوشش داشتند نمايندگان دودمانهاى محلى را با خويشاوندان آرشاكها تعويض كند ، ظاهرا متوقف شد . سرشت جدائىخواهى در استانهاى تابعه باقى ماند فقط ظاهر آن عوض شد . انگيزه اصلى اين جدائىخواهى تكيهگاه اجتماعى محدود دودمانهاى ممتاز بود ، آرشاكها نمىتوانستند به اندازه كافى در قشر حاكم يكپارچگى پديد آورند ، بنابراين به تجديدبناى ساختمانى كه دولت پارت در آغاز موجوديتش داشت و داراى ويژگىهاى استيلاى كوچنشينان بود ، پرداختند . وضع حاكميت در جامعه اريستو كراسى نوادگان پارتىها مانعى بين آنها و قشر حاكم مردم پارت شد و همين مسئله باعث تضاد مردم تابع پارت كه به استقلال گرايش داشتند و سنتهاى پارتى كهن گرديد .
سيستم مالياتى دولت پارت نيز نارسا بود . مىتوان گفت كه بهطوركلى قانونى همگانى در مورد ماليات ارضى قلمرو دولت پارت وجود داشته است . دولت نسبت به وصول ماليات سختگيرى مىكرد . اسناديكه ضمن حفارىها در نيس به دست آمدهاند گواهى ميدهند كه به اشكال گوناگون از بخشهاى مختلف كشاورزى ماليات گرفته مىشد . در قسمتى براى شاه ماليات جنسى وصول مىشد . براى انجام معاملات هم مالياتى گرفته مىشد . براى كمك به معابد روحانى هم به عنوان درصد درآمد ، مالياتهائى وصول مىگرديد .
تاريخ ايران از زمان باستان تا امروز ( فارسي ) — صفحة 149
مساهمون: ا . آ . گرانتوسكى
ص١٤٩