بلكه رهبران قيام ايرانيان عليه مقدونيان قلمداد كنند ، نژاد ارشاكها را به هخامنشيان وابستند و بنابراين حق فرمانروائى آنها را بر ايران و آسياى باخترى قانونى شناساندند .
دورهء پارتها زمان پيشرفت اقتصادى مهم استانهائى بود كه به دولت ارشاكها پيوسته بودند .
اسناد باستانى ، افزايش شمارهء روستاها ، بزرگى آنها ، وسعت سرزمينهائى را كه با آبيارى مصنوعى كشت مىشدند نسبت به زمانهاى پيشين ، نشان مىدهند . اقتصاد زمان پارتها بر مبناى كشاورزى بود . بايد يادآورى كرد كه در زمينه آبيارى مصنوعى بيشتر مناطق قلمرو پارت پيشرفت چشمگيرى ديده مىشود . وجود كشتزارهاى پهناور غله ، تاكستانها و باغهاى گسترده نمايانگر پيشرفت سريع كشاورزى در زمان پارتها بود . كشت صنعتى يعنى پنبهء و كنجد در كشاورزى آنزمان سخت رايج بود . پيرامون زمينهاى كشاورزى قبايل بزرگ كوچنشين كه داراى اقتصاد دامدارى بودند جاى مىگزيدند ، اين قبايل گاهگاهى به درون محدودههاى كشاورزى نفوذ مىكردند . از اسناديكه در جنوب تركمنستان بهدست آمده چنين برمىآيد كه ميان دامداران كوچنشين و ساكنان واحهها ، دادوستدهاى گستردهاى انجام مىگرفته است . اما چند قبيله ، بهويژه آنها كه در كوهها مىزيستند ، در شرايط نظام اشتراكى و مبادلهء كالائى بهسر مىبردند .
در زمان پارتها پيشرفت قابلملاحظهاى در رشتهء صنايع ديده مىشود ، چند نوع از فرآوردههاى صنعتى پارتها شهرت بينالمللى كسب كردند . مثلا پارچههاى كتانى برسيپى ( در بابل ) ، فرشهاى مناطق پارت ، آهن ساخته ( بهويژه اسلحه و مشتقات آن ) ، از آنجملهاند . در زمان پارتها پيشرفت قابلملاحظهاى در زمينهء روابط كالائى - پولى انجام شد . روابط اقتصادى پيوستهاى ميان استانهاى پارت برقرار بود ، و بيگمان براى گسترش اين روابط و ايجاد بازرگانى گستردهء بينالمللى به ايجاد راههاى امن و تجارتى نياز بود كه تأمين گرديد ، پارتها با امپراطورى روم هم روابط بازرگانى داشتند و بيشتر اين كار از طريق پالمير انجام مىگرفت ، آن خودبخود واسطهء بين پارت و امپراطورى روم بود و در بازرگانى ميان اين دو كشور نقش ميانجى و دلال را ايفا مىكرد .
كاروانهاى پالمير از شهرهاى مختلف پارت و مناطق گوناگون رومى سوريه درآمدوشد بودند . پيدا شدن مقدار زيادى از سكههاى پارتى بهويژه در سده يكم ق . م . در قفقاز نشانه آنست كه پارتها روابط بازرگانى گسترهاى با اين منطقه داشتهاند . بازرگانى با هندوستان از راه دريا بهوسيله بندرهاى خليج فارس و از راه خشكى از طريق جنوب ايران يا از مرو بهسوى جنوب شرقى « راه شاهى » كه از راه سيستان و قندهار به هندوستان متصل مىشد ، انجام مىگرفت . دربارهء تجارت هندوستان بايد در نظر گرفت هميشه ميان پارتها
تاريخ ايران از زمان باستان تا امروز ( فارسي ) — صفحة 144
مساهمون: ا . آ . گرانتوسكى
ص١٤٤