خود را به آنسو گسيل دارند .
فقط به سال 40 - ق . م . پارتها تعرض گسترده خود را به متصرفات روميان در شرق مديترانه آغاز كردند . آنها توانستند از اوضاع نابسامانيكه در نتيجه جنگهاى داخلى روم پديد آمده بود بهره ببرند . سردار برجسته رومى به نام كوينت لابپن به سود پارتها مىجنگيد .
قسمت عمدهء آسياى صغير به وسيلهء پارتها و متحدانشان تصرف شد . يكانهاى آنها تا ايونى ، سوريه نفوذ كردند و به استثناى تيرا تمام اين سرزمينها به دست پارتها افتاد . در بسيارى از شهرها اينها با استقبال گرم مردم محلى روبرو شدند . اين موقعيت بحرانى ، گروههاى رقيب رومى را كه بهخاطر كسب قدرت در داخل باهم مىجنگيدند ، وادار به سازش كرد - رهبران گروههاى مخالف در روم آنتونيا و اكتاويانا بودند ، به آنتونيو امكان داده شد كه ارتش را براى عمليات عليه پارتها و لابين تمركز دهد . علاوه بر اين ، اگر گروههاى معينى در روم شرقى از پارتها پشتيبانى مىكردند ، در برابر آنها تودههاى اصلى مردم شهرهاى خودمختار يونانى و هلنى روحيهء ضد پارت و هواخواه روم را داشتند .
اين چگونگى ، كار سردار رومى ونتيديا را كه از سوى آنتونيا مأمور جنگ شده بود ، آسان كرد ، نامبرده از پراكندگى نيروى دشمن بهره برد و شكستهائى را به پارتها وارد آورد . پس از شكست پارتها و لابين در آسياى صغير ، روميان مواضع خود را در سوريه دوباره تصرف كردند . پارتها كه براى هجوم به سوريه نيروى مهمى گرد آورده بودند ، در نبرد خونينى نزديك شهر گيندارا ، شكست خوردند . ( سال 38 ق . م . ) . ظاهرا در نتيجه اين شكست بحران سياسى سختى در دولت پارت پديد آمد كه منجر به كشته شدن ارد شاه پارتى گرديد ، پس از او فرهاد چهارم به تخت سلطنت نشست ( سال 37 ق . م . ) . به موجب اسناديكه وجود دارد ، در اين هنگام شماره بىشمارى از هواخواهان شاه سابق ( ازجمله خويشاوندان او ) كشته شدند . گويا انگيزهء اين كشتار نفرت عمومى از شاه و اشراف هواخواهش بود ، ضمنا عدهاى از نمايندگان آنها به روم گريختند .
پس از رفع اين بحران نيروى پايدارى پارتها در برابر هجوم روميان كاهش يافت .
آنتونيا براى اينكه از اوضاع داخلى دولت پارت بيشترين بهره را ببرد ، خود را براى تعرض تازهاى به پارت آماده كرد . به نظر چنين مىرسد كه پارتها پس از شكست گيندار قدرت پايدارى در برابر روميان را از دست داده بودند . در تابستان سال 36 ق . م . آنتونيا با نيروى بىشمارى به سوى قلمرو پارت رهسپار شد ، او ضمن استفاده از تجربه كراس راه دشتهاى بين النهرين را براى تعرض انتخاب نهكرد ، بلكه اين بار از راه ارمنستان به پيشروى پرداخت ( ارمنستان ناگزير با روم متحد شد ) در اين منطقه كوهستانى سوارهنظام پارت ( كه
تاريخ ايران از زمان باستان تا امروز ( فارسي ) — صفحة 141
مساهمون: ا . آ . گرانتوسكى
ص١٤١