آرشاك افتاد . اين رويداد به احتمال قوى در سال 247 ق . م . پيشآمد . بيدرنگ اتحاد ميان كوچنشينان با قبايلى كه از لحاظ نژادى و فرهنگى به هم نزديك بودند انجام گرفت ، ساكنان واحهها ، پايگاه استوارى براى ايجاد دولتى به شمار مىآمدند . فقط وضعشان از آن جهت پيچيده بود كه در آن منطقه تنى چند از مالكان يونانى در آنجا نفوذ داشتند .
يونانى - باخترىها از دشمنان طبيعى دولت نوبنياد پارت به شمار مىآمدند . اين گونه هنوز به هيچوجه خطر تهديد سلوكيدها از ميان نرفته بود . بنابراين دولت پارت نخستين سالهاى موجوديتش را به جنگ براى تشكيل يك دولت نيرومند و يكپارچه گذراند .
اشغال فورى گيركان دولت پارت را توان بخشيد . نشانهء اين مرحلهء نوين پيشرفت دولت پارت آغاز ضرب سكه نقره به نام شاه پارت بود .
رويدادها سرانجام موجوديت و استقلال دولت پارت را تثبيت كردند ، در بين سالهاى 230 - 227 ق . م . پادشاه سلوكيد ، سلوكى دوم پس از آنكه موقعيتش را در غرب استوار كرد ، به منظور برگرداندن متصرفات ازدسترفته « ساتراپهاى بالا » به آن لشكر كشيد .
نخست ارتش سلوكيدها كامياب شد ، اما بعدها ، پارتها كه به قبايل كوچنشين به نام آپاسياك متكى بودند ، توانستند بر شاه سلوكيد پيروز شوند . اگرچه به علت درگرفتن شورش در سوريه ، سلوكى نتوانست به جنگ با پارتها ادامه دهد . آرشاك خود را شاه خواند و در شهر آساك تاجگذارى باشكوهى برپا كرد و به افتخار اين پيروزى در معبد محلى آتش « جاويد » برافروخته شد . سالهاى بعد سلطنت آرشاك ظاهرا به صلح سپرى شد . بنا به اظهار نظر نويسندگان باستانى در اين هنگام ارتش پارت تقويت گرديد ، شهرهاى مستحكم و دژهائى ساخته شدند . قرائنى وجود دارد كه در آنزمان پارتها رفتهرفته به سرزمين ماد هم نفوذ كردند .
با پيدايش دولت پارت نخستين مرحلهء اهميت تاريخى اين دودمان در زمان باستان نمودار گرديد . در اين هنگام ازهمپاشيدن تسلط يونان - مقدونيه در آسيا و ايجاد دولتهاى محلى در اين سامان آغاز گرديد . اما منابع و امكانات يونان - مقدونيه هنوز براى سلوكيدها حائز اهميت فراوان بودند . استوارى وضع دولت سلوكيد در زمان آنتيوخ سوم ، خطرى جدى براى موجوديت دولت پارت به شمار مىآمد . پسر و جانشين ارشاك اول يعنى ارشاك دوم با اين خطر روبرو شد . به سال 209 ق . م . لشكركشى آنتيوخ سوم به پارت آغاز گرديد . پس از نبرد سختى پارتها شكست خوردند . شرايط صلح دقيقا معلوم نيست بگونهايكه اسناد تاريخى گواهى مىدهند ، آنتيوخ سوم ارشاك را در زمرهء « متحدين » خود درآورد ، اين به آن معنى بود كه پارتها فرمانروائى عالى سلوكيدها را بر خود به رسميت شناختهاند . اما پادشاه آنها مانند پيش در چارچوب دولت سلوكيدها به حكومت ادامه داد .
تاريخ ايران از زمان باستان تا امروز ( فارسي ) — صفحة 134
مساهمون: ا . آ . گرانتوسكى
ص١٣٤