5 . دولت پارت
تشكيل پادشاهى پارت و پيكارش با سلوكيدها در غرب و كوچنشينان شرق
دورهء فرمانروائى دولت پارت ( از نيمه سدهء سوم ق . م . تا 226 ميلادى ) مهمترين زمان در تاريخ ايران به شمار مىرود . اين دولت در زمان شكوفائيش نهتنها سرزمين ايران ، بلكه قسمتى از تركمنستان شوروى كنونى ، عراق ( ازجمله بابل باستان ) ، قسمتى از سرزمين افغانستان و پاكستان را به تصرف خود درآورد . پارتها كه زادگاهشان نخست در مناطق نيمه باير و كوهستانى جنوب تركمنستان و شمال خراسان بود ، توانستند بزرگترين دولتهاى جهان را در زمان خود تشكيل دهند .
بحران دولت سلوكيد در نيمه سدهء سوم ق . م . باعث شد كه تسلط بر چند استان شرقى را از دست بدهد . اين استانها را حاكمان يونانى اداره مىكردند : ديودت در باختر ، اوتيدم در سغد و آندراگور در پارت . پيشرفت موقعيت سياسى پارت در اثر مداخلهء اتحاديهء كوچنشينان پارن سرعت گرفت ، پارنها واحههائى از كناره درياى خزر تا رود تجن را كه براى كشاورزى مناسب بودند در اشغال داشتند . پارنها زير رهبرى آرشاك به پارت هجوم كردند . ضمن جنگ آندراگور ( حاكم يونانى ) كشته شد و اداره امور پارت به دست