پس مقصود اين است كه خدا از حال آنها خبر داده و حكم كرده كه چنين هستند و در عرف به همين اندازه از اعتبار نسبت جعل محقق شود ( چنانچه اگر كسى نسبت به فرزند يا غلام خود سختگيرى كند تا او بر اثر تمرد به هلاك افتد پدر يا آقا او را به اين روز انداخته ) .
و ممكن است مقصود از جعل آنها اين باشد كه بوسيلهء پيغمبران خود آنها را معرفى كرده و وضع آنها را روشن نموده و مقصود از اينكه به دوزخ دعوت مىكنند اين است كه مردم را به راهى و به كارهائى وامىدارند از كفر و گناه كه عاقبتش دوزخ است .
اينكه گفته احدى به اين معنى معتقد نيست درست نيست زيرا اشاعره كه به جبر معتقدند همين را مىگويند . از مجلسى ( ره ) :
«
وَ لِكُلٍّ جَعَلْنا مَوالِيَ
» چند معنى دارد :
1 - از براى هر چه پدر و مادر و خويشان تركه گذارند وارثانى مقرر كرديم كه آن را در تصرف گيرند ، و " من " در " مما " بيان مضاف اليه محذوف " كل " است .
2 - براى هر خاندانى وابستگانى است كه نصيبى براى آن وابستگان مقرر كرديم از آنچه تركهء والدان و خويشان است .
3 - براى هر كس وارثانى مقرر كرديم نسبت به آنچه بجا گذارد ، آنان والدين و خويشانند ، در اين صورت " مما ترك " متعلق به موالى است و جمله در اينجا تمام شده و "
الْوالِدانِ وَ الْأَقْرَبُونَ
" خبر مبتدأ محذوف است و جملهء مستقلى است و بيان موالى است و جواب سؤال مقدرى است كه گويا گفته شده : آنها كيانند ؟ و جواب داده : والدين و خويشان و آن كسانند كه پيمان شما بوسيلهء آنها بسته شده ، "
الَّذِينَ عَقَدَتْ
" مبتدايى است كه متضمن معنى شرط است و در خبرش كه "
فَآتُوهُمْ
" باشد فاء آمده است .