تشريح المسائل
مرجع ضماير :
و هو كما ترى - وهن ارادة العموم اضعف منه - مؤيد ارادة مرجع ضمير در الرجوع اليه - متيقن و حملها . . . . فيها - روايت و ادلة انّها لا يرتفع - آثار و هو ناش الوهن المذكور المراد بها - الآثار بنفسه - عمد ذكره - لزوم الكثرة و فيه انّه انّما - توجيه مذكور حملها على خصوص - روايت بل اكثرها - آثار اخواتها - نظائر خطا و احسان و مرجع ضمير در حقّه - معنا حيث هى - العنوانات قد رفعها - الآثار
( * ) غرض شيخ در اين مبحث چيست ؟
اين است كه :
همانطور كه در تقرير گذشته اثبات نمود كه اشكال يادشده نمىتواند ، تقدير خصوص مؤاخذه را تضعيف كرده و مقدّر بودن جميع آثار را تأييد نمايد .
همانطور در اينجا سخن كسانى را كه در طى آن ، رفع خصوص مؤاخذه را تأييد كردهاند تضعيف و به آن ملتزم نمىشود .
از طرف ديگر در اين مبحث دلايلى را ارائه مىكنند كه در تقدير گرفتن جميع الآثار موهون است و بايد خصوص مؤاخذه را در تقدير گرفت كه حاصل اين مطلب اين است كه : حديث مزبور مخصوص شبهات موضوعيّه است .
لكن پس از بررسى و نقد اين دلايل و موهونات ، نتيجه مىگيرد كه آنچه مقدّر است جميع الآثار است و حديث مزبور به درد شبهات حكميّه مىخورد .
( * ) مراد از عبارت ( و اضعف منه وهن ارادة العموم بلزوم كثرة . . . الخ ) چيست ؟
بررسى اولين موهون يعنى : نظر علامهء حلى رحمه اللّه است كه فرموده است :
چون تقدير جميع آثار مستلزم كثرت اضمار است بايد به تقدير خصوص مؤاخذه اكتفاء نمود . زيرا در دوران ميان قلّت اضمار و كثرت آن ، قاعدتا قلّت اضمار را ترجيح مىدهند .
( * ) منظور از اينكه تقدير الآثار مستلزم كثرت اضمار است چيست با ذكر مثال تبيين كنيد ؟
يعنى : بايد الفاظ و كلمات فراوانى را در تقدير بگيريم و فى المثل بگوييم :