عذرخواهى دارد و نه طلب حلالى چون در وى نديده و در هر صورت پشيمانى به درگاه خدا واجب است چون خلاف نهى او كرده و عزم بر ترك هم بايد داشت و در شرح جديد افزوده كه در صورت يكم تفصيل مضمون غيبت لازم نيست مگر بتفصيل به او رسيده باشد و شهيد ثانى قده گفته : غيبت كن بايد پشيمان شود و توبه كند و بر كارش افسوس خورد تا حق خدا را ادا كند ، و از غيبت شده هم حلالى طلبد تا حلالش كند و از مظلمه او بدر آيد و خوبست نزد او غمين و افسوس خور و پشيمان از كارش باشد و ريا كارى نكند كه از دل پشيمان نباشد و گناه ديگرى هم افزوده كند ، و در كفاره آن دو حديث است يكى گفته آن حضرت ( ص ) ، كفاره كسى كه غيبتش كردى آمرزشخواستن براى او است و دوم اينكه فرمود ( ص ) هر كه بدهكار در آبرو يا مال است بايد حلال خواهد از آن پيش از روزى كه آيد و در آن پول نقره يا طلا نباشد و از حسناتش دريافت شود و اگر ندارد از گناهان بستانكارش بر بر گناهش افزوده شود .
و مىشود اخبار استغفار به كسى تفسير شود كه خبرش بغيبت شده نرسيده كه خوبست به همان دعاء و استغفار بس كنند ، زيرا طلب حلالى فتنهانگيز و كينه افروز است و اگر دسترسى به او نيست كه مرده يا غائب است در حكم آنست و اخبار طلب حلالى راجع بدان جاست كه به او دسترسى هست و خبر غيبت هم به او رسيده و مستحب اكيد است كه عذر را بپذيرد و حلال كند خداى تعالى ( 199 - الاعراف ) فرموده در عفو چنگ زن و به نيكى وادار از نادانها رو برگردان " رسول خدا ( ص ) فرمود اى جبرئيل اين عفو چه باشد ؟ گفت : خدايت فرموده : درگذرى از آنكه به تو ستم كرده ، وصله كنى با هر كه از تو بريده ، و ببخشى بهر كه تو را محروم كرده و در خبر ديگر است كه چون بهمراه امتها در روز قيامت پيش خدا بيائيد ندا شويد هر كه مزدش بر خداست به پا شود و بر پا نشود جز كسى كه از ستم بر خود گذشت كرده ، و روايت است از يكى كه به مردى گفتند : فلانى غيبت تو كرده و او برايش يك طبق رطب فرستاد و گفت : تو حسناتت را به من هديه كردى و خواستم عوضى به تو داده باشم عذر مرا بپذير كه بعوض كامل توانا نيستم ، و راه عذرخواه اينست بسيار او را مدح گويد و دوستى جويد و پىگيرد تا دلش را شاد كند و اگر نشود برايش حسنهاى باشد و بسا در روز قيامت برابر گناه غيبت باشد .
فرقى نيست ميان غيبت خردسال و سالخورده و زنده و مرده و زن و مرد ، دعا بايد مناسب حال او باشد و هم استغفار و براى خردسال هدايت خواهد و براى مرده رحمت و آمرزش و مانند آن ، و با مباح كردن كسى حق غيبت او ساقط نشود زيرا عفو از حقى است كه محقق
بحار الأنوار ( ج 71 و 72 ) ( آداب معاشرت ) ( فارسى ) — صفحة 152
مساهمون: العلامة المجلسي
ص١٥٢