5 - در باره بيان حال گواه در محضر شرع و راوى اخبار فقه از اين رو علماء كتابهاى شرح حال رجال نوشتند و آنها را دو دسته كردند موثقين و مردودين و اسباب رد را هم غالبا بيان كردند و اينجا هم بايد قصد حفظ اموال مسلمانان را داشته باشد و ضبط حديث و اخبار احكام را و از راه دشمنى و تعصب نباشد و عيب ديگرى كه بشهادت و روايت مربوط نيست نگويد مثل اينكه او زاده لعانست جز كه متظاهر بفسق باشد چنانچه بيايد .
( ) 6 اينكه آشكارا آن فسق را انجام دهد و روگردان نيست از اينكه اين كار را از او نقل كنند ( در دنبالش استدلالى است كه عموم را سود ندارد ) .
( ) 7 - آنكه به عيبى معروف شده تا جايى كه نام او گرديده و ذكرش عيبگوئى نيست مانند اعرج و اعمش در ذكر راويان حديث . . . .
( ) 8 - ذكر هرزگى كسى كه حد يا تعزير دارد به شرط آنكه مطلعين به اندازه اثبات آن باشند .
( ) 9 - در صورت اطلاع شنونده از مضمون غيبت زيرا آبروريزى در ميان نيست و گرچه تركش اولى است بويژه اگر با احتمال فراموشى طرف باشد .
( ) 10 - چون شنود كسى را غيبت مىكند و نميداند از موارد جواز است يا نه بقولى نهى او واجب نيست و ميتوان حمل بر صحت كرد با اينكه جلوگيرى از گوينده هم بىاحترامى به او است و آن هم حرامست ( و در ضمن استدلال احتياط را اولى دانسته مگر اينكه اظهار واجب باشد ) تا گويد پايان سخن او نور الله ضريحه .
و فرزندش . . . شيخ حسن ( صاحب معالم ) در جواب سؤالى در اين مورد گفته است كه پرسيدى از حرمت غيبت و مانندش از سخن چينى و بدبينى كه مخصوص بمؤمن است يا شامل هر مسلمانيست و اشاره كردى به ظاهر اختلافى كه در ظاهر كلام پدرم قده باشد كه گفته در ديباچه رسالهاش و همانندشان از مسلمانان كه دلالت بر عموم دارد و در روضه تصريح كرده باينكه حكم مخصوص بمؤمن است .
جواب : شكى نيست كه حرمت غيبت مخصوص معتقد به حق است و اين حكم شامل اهل ضلال نيست اما آيه ( 12 - الحجرات ) گفتگوى رو در رو با مؤمنانست كه غيبت هم نكنند با بيان علتش كه نياز دارد به برادرى دينى ميان غيبت كن و غيبت شده و شامل جز مؤمن نشود و اما اخبارى كه در اين باره از طريق اهل بيت رسيده حكم روى مؤمن يا برادر دينى ميان غيبت كن و غيبت شده و شامل جز مؤمن نشود يا برادر دينى است كه اين دو شامل غير معتقد به حق نشوند ، و در اخبارى هم سب اهل ضلال تصريح شده و هم آبروريزى آنها در روايت شيخ كلينى است از امام ششم ( ع ) كه رسول خدا ( ص ) فرمود : چون پس از من شك اندازان
بحار الأنوار ( ج 71 و 72 ) ( آداب معاشرت ) ( فارسى ) — صفحة 146
مساهمون: العلامة المجلسي
ص١٤٦