حاجت مؤمن كه به او رسيده بود از خود حاجتمند كه حاجتش برآورده شده بود .
بيان : ( پس از تفسير لفظ تنافس از قول نهايه گويد : ) معروف نام جامعى است براى هر چه طاعت خداى تعالى باشد سبب به او آورد ، و هم باحسان بمردم و خوشرفتارى با خاندان و ديگر مردم . . .
100 - كافى : بسندش تا امام باقر ( ع ) فرمود : به خدا كه اگر يك بار حج كنم دوستتر دارم از اينكه آزاد كنم بندهاى و بندهاى و مانند آن تا بده شماره رسيد و باز مانند آن و مانند آن تا بهفتاد رسيد ، و اگر سرپرستى و كفالت كنم يك خانواده مسلمانى را و در خوراك و پوشاك و آبرو كه دست پيش مردم دراز نكنند دوستتر است نزد من از اينكه بجا آورم حجى و حجى و حجى و مانند آن تا بده شماره رسيد ، و مانند آن و مانند آن تا بهفتاد رسيد .
( در دنبال آن شرحى آورده كه ترجمه آن براى عموم سودى ندارد ) .
101 - كافى : بسندش تا امام باقر ( ع ) كه : خدا عز و جل بموسى ( ع ) وحى كرد كه يك بنده من با حسنهاى به من تقرب جويد و او را در بهشت حاكم گردانم ، موسى گفت : پروردگارا آن حسنه چه باشد ؟ فرمود : با برادر مؤمنش روانه شود در برآوردن حاجت او برآورده شود يا نه ؟
بيان : برآورده شود يا نه " در آنجا است كه از كوشش كوتاه نيامده با اينكه شركت در حاكميت در بهشت منافات ندارد با اختلاف بحسب درجات .
102 - كافى : بسندش تا امام كاظم ( ع ) كه ميفرمود : هر كه بيايد برادر مؤمنش نزد او براى حاجتى همانا كه آن رحمتى است از خداى تبارك و تعالى كه بسوى او كشانده اگر آن را بپذيرد پيوستهاش بولايت ما كه پيوسته است بولايت خدا و اگر رد كند حاجت او را با قدرت بر انجامش خدا بر او بگمارد مارى آتشين كه او را در گورش بگزد تا روز قيامت آمرزيده باشد يا در عذاب افتد و اگر حاجتخواه او را معذور شمرد وضعش بدتر باشد ، يا اينكه وضع حاجتخواه بدتر باشد ( بتفسير محدث استرآبادى ) .
روشنگرى : پيوستهاش بولايت ما " يعنى قبول و بسته شود بدوستى او با ما يا اينكه سبب قبول دوستى او با ما است .
" و اگر حاجتخواه او را معذور شمرد " يعنى ملامتش نكند ، وضعش بدتر باشد يعنى چون حاجتخواه عذرپذير از مؤمنين كامل است وضع ردكننده حاجتش زشتتر و سختتر است چون كه عذرپذير بخوشخلقى و كرم سزاوارتر است بانجام حاجتش از عذرنپذير پس رد حاجت او رسواتر و پشيمانى از آن پايدارتر و افسوس بر آن بزرگتر است ، يا اينكه عذرپذير از
بحار الأنوار ( ج 71 و 72 ) ( آداب معاشرت ) ( فارسى ) — صفحة 213
مساهمون: العلامة المجلسي
ص٢١٣