متصدى يك كارى از مسلمانان باشد و مردى بر يكى از كارهاشان گمارد و دانسته باشد بجاى مردى كه از او داناتر است البته كه خيانت كرده به خدا و رسول خدا ( ص ) و همهء مؤمنان ، با اينكه ميدانند ابى بكر و عمر در روزگار زمامدارى خود على ( ع ) را والى و متصدى كارها نكردند با معرفت آنها بكمال علم آن حضرت و پيش داشتند نادانها را بر آن حضرت در هر حكومت و ولايت و اين را دليل نگيرند بر خيانت آن دو به خدا و رسول او و بمؤمنان و اكتفاء نكنند به آن حضرت در دانش براى دشمنى با او .
و بر خردمندى پوشيده نيست كه اگر آن دو روگردان بودند از ولايت او خائنند به خدا و رسولش و اگر آن حضرت روگردان بود از اينكه از جانب آنها متصدى كارى گردد همين بس است براى طعن در آنها .
و از شگفتى كارهاشان اينكه گويند : علوم شريعت در همهء امت پراكنده است و همه با هم بدان احاطه دارند و امت است ملجأ و پناهگاه در آنها و دعوى كنند كه امت با هم مقام عصمت دارند و خطاى آنها روا نيست ولى گفتهء ما بر آنها ناگوار و گرانست كه گوئيم شخص امام محيط است بهمهء احكام و دانا است بهمهء آنها و ملجأ و مفزع است در آنها و مورد تأييد الهى است و معصوم است نه همهء امت و از گفتهء ما در تعجب بسر برند و خود را بجاى مشركان نهند در اين باره كه مطابق قرآن مبين از روى تعجب ميگفتند چنانچه ( در آيهء 5 سورهء ص ) است : « آيا ساخته است همهء معبودان را يك معبود راستى كه اين چيز شگفت آوريست » .
و گفتهء آنان ( در آيهء 8 سورهء ص ) : « آيا قرآن به او تنها القاء شده ميان ما همه بلكه آنان در بارهء قرآن من در ترديد باشند بلكه نچشيدند عذاب مرا تا هنوز » .
و چه خوب گفته هر كه سروده :
نيست بر خدا جاى انكار * كه گرد آورد همهء جهان را در يك تن « 1 »
هامش
( 1 ) محققان در تاريخ گويند : سياست بنيادى عمر در زمان زمامدارى او اين بود كه بزرگان اصحاب پيغمبر را كه بسا ميتوانستند در كار او شورشى بوجود آورند در مدينه نگهداشت و ببهانهء اينكه اعضاى شوراى مركزى اسلامند مانع شد كه در ميدانهاى جنگ وارد شوند . و در جنگ ارتداد كه بر ابى بكر بسيار دشوار بود حاضر نشد از وجود امير مؤمنان ( ع ) در برابر مرتدان خطرناكى چون مسيلمه استفاده كند و كارها به رجال درجهء دوم و سرداران قبائل كه فرمانبر محض بودند واگذار ميشد .
( مترجم )