است يا براى اينكه هواء در آن معتدل شود و بخنكى گرايد و بسا كه زيانش كم شود ، پزشكان در طبع بادنجان اختلاف دارند كه سرد است يا گرم و خنك در درجه 2 كه ابن سينا و پيروانش آن را درستتر دانستند ، گويند تركيب شده از جوهر زمينى سرد قابض و از جوهر زمينى گرم كه تلخى دارد و از جوهر آب كه كرف است و از جوهر آتشى سخت كه دهن سوز است و طبعش براى اين مزههاى گوناگون مختلف شود و هم مزاجش و گويند مايه سوداء و بستگى و سرگيجه است و كچلى سوداوى و سرطان و بواسير و ورم پشت و هم خوره و رنگ را تباه سازد و بسياهى و زردى كشد و جوش دهن آورد .
2 - در محاسن ( 526 ) بسندش از امام رضا عليه السّلام كه بادنجان هنگام چيدن خرما دردى ندارد ، و بسند ديگر از امام ششم عليه السّلام كه بادنجان بخوريد كه درمانست و درد ندارد ، و در روايت ديگر فرمود : براى خلط سوداء خوبست ( . . ) .
3 - و از همان ( . . ) بسندش از يك بغدادى كه امام دهم بيكى از خريد كنان خانهاش فرمود براى ما بادنجان فراوان بياور كه در گرما گرم است و در سرما سرد و در همه وقت معتدل است و در هر حال خوبست ، در مكارم مانندش آمده و در طب از امام رضا عليه السّلام مانندش آمده ( 139 ) .
بيان : دور نيست كه اين خواصّ از يك نوع آن باشد كه در كيفيات پيشين معتدل است ، چون ما در مدينه طيبه و حجازش خورديم و بسيار لطيف و معتدل بود و دهن سوز نبود ، و مانند آن دور نيست كه گرمى نداشته باشد و سوداء نيارد كه فرمود : در همه وقت معتدل است ، و اينكه فرمود : در گرما گرم است دو راه دارد .
1 - تن نياز بگرمى و خنكى دارد و وجه درستى فرمودهاش اينست كه معتدل در طبع گرم خنكى آورد و در طبع سرد گرمى .
2 - هواء گرم است و يا سرد و آنچه در هواى گرم بر آيد گرم است و آنچه در هواى سرد است چنانچه گذشت ، و بسا گفته شود كه مىشود سود و بىزيانش در اثر موافقت گفتار ائمه عليهم السّلام باشد و اين آزمايشى باشد از پايه عقيده مردم
بحار الأنوار (ج54) (آسمان و جهان) (فارسى) — صفحة 52
مساهمون: العلامة المجلسي
ص٥٢