« يَسْئَلُونَكَ ما ذا أُحِلَّ لَهُمْ
» يعنى اى محمّد از تو پرسند كه چه براى آنها كه مؤمنند از خوراكيها حلال است و يا كدام شكار و ذبيحه حلال است ؟ بگو همه چيزهاى پاكيزه براى شما حلال شده ، و آن حلالى است كه پروردگار شما اجازه خوردن آن را داده از خوراكيها و ذبائح و صيد ، از جبائى و ابى مسلم .
و گفتند : يعنى از آنچه حرمتى در قرآن و سنت ندارد ، و اين بهتر است چون رسيده كه همه چيز آزاد و مباح است تا شرع آن را حرام كند ، و بلخى گفته : طيبات يعنى لذت بخش ( 3 : 159 مجمع ) .
«
الْيَوْمَ أُحِلَّ لَكُمُ الطَّيِّباتُ
» در ( 3 : 162 مجمع ) گفته : اين دليل حلالى هر خوراك خوبيست جز آنچه دليل حرمت دارد ، گويم : تفسير آيه در باب ذبيحه كفار بيايد ان شاء اللَّه .
« لا تُحَرِّمُوا »
در مجمع البيان - 3 : 236 - گفته چند احتمال دارد :
1 - معتقد حرمتش نشويد 2 - اظهار نكنيد كه حرام است 3 - براى كسى فتوى بحرمت آن ندهيد 4 - با نذر و قسم آن را به خود حرام نكنيد ، و بايد آيه را به همه اين وجوه تفسير كرد و طيبات يعنى لذت بخش و دلخواه ، و بسا گفتند : يعنى حلال و آن مناسب اينجا نيست .
گويم : در اين سخن اعتراضى است و پاره گفتگو در باره آن گذشت ، و بسا مقصود از طيّب آن باشد كه جهت قبح و خبث معنوى ندارد ، و هر چه خدا حلال كرده چنين است و ذكرش براى بيان علت حكم است و گويا گفته : حرام نكنيد آنچه را خدا بشما حلال كرده چون حلال خدا زشتى و بدى ندارد و چرا آن را بر خود حرام كنيد .
«
وَ كُلُوا مِمَّا رَزَقَكُمُ اللَّهُ
» محقق اردبيلى - ره - گفته : يعنى بر خود حرام نكنيد آنچه را خدا بشما روزى كرده و حلال كرده و از روى كنارهگيرى از آن در نگذريد بلكه بخوريد چون هر چه خدا روزى شما كرده حلال و پاكيزه است و با كلمه حلال و طيب بيان مقصود كرده نه اينكه قيدى آورده و بسا كه قيد