رگهاى منىگير است و آنها چند رگه بهم پيچيده نزد خايه ، و اگر مقصود اينست كه مخرج منى آنجا است باز هم سست است زيرا محسوس است كه چنين نيست .
و جواب اينست كه بىترديد كمك مغز در توليد منى بيشتر است از اعضاء ديگر و او را جانشينى است كه مغز حرام پشت است و تيرههاى بسيارى دارد كه به جلو بدن كشيده شدهاند كه همان ترائب است ، و از اين رو خدا اين دو عضو را نام برده بعلاوه سخن شما در كيفيت تولد منى و تولد اعضاء از آن صرف توهم است و گمانى سست و سخن خدا پذيراتر است - پايان .
بيضاوى در ( ج 2 ص 597 ) تفسيرش گفته :
مِنْ بَيْنِ الصُّلْبِ وَ التَّرائِبِ
: پشت مرد است و ترائب زن كه استخوانهاى سينه اويند ، و اگر درست باشد كه نطفه از فضله هضم رابع است و از همه اعضاء جدا شود تا آماده توليد مثل باشد و جايگاهش رگهاى پيچيده خايه است مغز كمككارترين اعضاء است در توليد آن و از اين رو مانند آن است و افراط در جماع زود آن را سست كند ، و نخاع پشت جانشين آنست و تيرههاى بسيارى بترائب دارد كه به اوعيه منى نزديكترند و از اين رو نامشان برده شده - پايان .
و ميگويم : اگر پذيرفته شود قول اطباء ممكن است مقصود آيه اين باشد كه منى مرد و زن از اعضاء محصور ميان پشت است و استخوانهاى سينه ، در هر دو منظور اينست كه صلب و ترائب بيشتر در آن دخالت دارند ، و دافق نبودن آب زن ممنوع است بلكه ظاهر اينست كه آن هم جهنده است ولى چون در درون رحم است خوب ظاهر نشود ، اخبارى كه صلب را از مرد دانستند و ترائب را از زن براى اينست كه صلب در منى مرد كاركنتر است و ترائب در زن و از اين رو اطباء گويند از آداب جماع مالش پستان زنست براى تهييج شهوت او براى اينكه پستان با رحم پر شركت دارد .
[ روايات ]
1 - مناقب بسندى آورده كه ابو حنيفه نزد امام صادق عليه السّلام آمد و آن حضرت بوى گفت : بول نجستر است يا منى ؟ پاسخ داد ، بول ، فرمود : بنا بر قياس تو بايد غسل از بول واجب باشد نه منى ، با اينكه خدا غسل را در منى واجب كرده نه در بول ، سپس فرمود : چون منى در اختيار است و از همه تن بيرون آيد و در روز يك بار باشد و بول