ديوار تسبيح آنست .
5 - و از همان : بروايت حسين بن سعيد مانندش .
6 - و از همان : بسندى كه مردى نزد امام پنجم آمد و گفت پدر و مادرم قربانت من يافتم كه خدا در قرآنش فرمايد ( چيزى نيست جز اينكه تسبيح كند او را بحمدش ولى شما تسبيحشان را نفهميد » فرمود چنانست كه فرموده ، به او گفت : درخت خشك تسبيح گويد ؟ فرمود : آرى ، نشنيدى تير خانه ميكشند ، همين تسبيح او است ، « فسبحان اللَّه على كل حال . » 7 - در علل محمّد بن على بن ابراهيم گفته : گريه آسمان سرخ شدن آنست بىابر و گريه زمين لرزش آنست و تسبيح درخت جنبش آنست بىباد ، و تسبيح درياها فزودن و كاستن آنها است ، و تسبيح درخت نمو و بر آمدن آنها است ، و نيز گفته :
سايهاش خدا را تسبيح گويد .
بيان : در تفسير آيات شرحى براى فهم اين اخبار گذشت و خلاصه اينكه شكست ديوار نشانه تغيير پذيرى آنست و نابوديش به زبان حال دلالت دارد بنياز آن بآفريننده منزه از اوصافى كه او را نيازمند كرده ، و نيز كاستيهاى آفريدهها دليل بر كمالات آفريننده آنها است و كثرت و اختلاف و ضديت ميان آنها دليلند بر يگانگى او و بىشريكى و بىهمتايى و بىضدى او چنانچه امير المؤمنين عليه السّلام فرمود : بپديد كردن او مشاعر را شناخته شد كه خود مشعر ندارد ، و بجوهر سازى جواهر دانسته شد كه خود جوهر ندارد ، و با ضد نمودن چيزها دانسته شد كه خود ضدى ندارد و بهمگنان كردن چيزها دانسته شد كه همگانى ندارد .
و حاصل اينكه اوصاف و لوازم و آثار همهء مصنوعات دليلند بر صانع و آفريننده و نقشبندى و علم و حكمت او ، گواهند بر نزاهت او از اوصاف عجزآور و كاستىپذير فرمانبر پروردگار خودند در آنچه هدف آفرينش آنها است و وسيله مصالح عالم هستى هستند و روى بغرض آفرينش خودند ، آرامش زمين خدمت و تسبيح آنست و بنگ آب و روان بودنش تسبيح و طاعت آنست ، و بر پا بودن درخت و گياه و نمو آنها و وزش
بحار الأنوار (ج54) (آسمان و جهان) (فارسى) — صفحة 152
مساهمون: العلامة المجلسي
ص١٥٢