بيان : شايد مقصود از گوهر سنگهاى قيمتى است چون ياقوت ، عقيق و فيروزه و مانند آنها .
9 - تفسير على بن ابراهيم : « آيا نبينند آنچه را خدا آفريده ميگردد سايهاش از راست و چپ منقاد براى خدا و آنان زبونند » فرمود : جابجا شدن هر سايه كه خدا آفريده سجده او است براى خدا زيرا چيزى نباشد جز اينكه سايهاى دارد كه بجنبش او بجنبد . و جابجاشدنش سجده او است .
10 - و از همان ( 382 ) در قول خدا « چيزى نيست جز اينكه تسبيح گويد بحمدش » جنبش هر چيزى تسبيح او است براى خدا عزّ و جلّ .
11 - و از همان : در قول خدا « و درخت و جنبندهها » لفظ شجر مفرد است و معناى جمع دارد ( 437 ) و در قول خدا « و روان كرديم برايش چشمه قطر » فرمود : مس زرد است .
12 - مناقب ابن شهر آشوب . ضباع بن نضر هندى به امام رضا عليه السّلام گفت : اصل آب چيست ؟ فرمود مايه آب ترس خداست ، برخى از آسمانست كه در زمين روانش سازد در چشمهها و برخى آنست كه بر آنست زمينها و مايه همه يكى است ، شيرين و گوارا ، گفت : چگونه از آنها چشمههاى نفت و كبريت و قير باشند و نمك و مانند آن فرمود : گوهر زمين آنها را دگرگون كرده و منقلب شدند مانند انقلاب آب انگور به مى ، و برگشتن مى به سركه ، و چنانچه از ميان سرگين و خون شير پاك بر آيد گفت : از كجا انواع جواهر بر آيند ؟ فرمود : از همان برگردند مانند برگشتن نطفه بعلقه و علقه بمضغه ، در آنجا تركيبى است بر بنياد چهار ضد گفت : چون زمين از آب آفريده شده و آب سرد و تر است چگونه زمين سرد و خشك شده ؟ فرمود :
ترى رفته و خشك شده ، گفت : گرما سودمندتر است يا سرما ؟ فرمود : گرما زيرا زندگى از گرمى است ، و سردى مرگآور است و همچنين زهرهاى كشنده گرم كم زيانترند و سالمتر از زهرهاى سرد .
توضيح : اينكه فرمود : از ترس خدا ، اشاره است بدان چه در برخى كتب
بحار الأنوار (ج54) (آسمان و جهان) (فارسى) — صفحة 154
مساهمون: العلامة المجلسي
ص١٥٤