گوئيم در اينجا دو مقام است .
الف : نوشته بمعنى معروف ، متكلّمان گويند : فائده اين نامهها وزن آنها است ، اگر كفه طاعت سنگينتر باشد مردم بدانند اهل بهشت است و برعكس قاضى گفته : اين دور است ، زيرا ادله دلالت دارد كه هر كس در حال احتضار ميفهمد از سعداء است يا اشقياء و اين شناخت نياز به ترازو ندارد و پاسخ داده كه بسا اطلاع مردم بر حال او مايه مزيد شاديست در نيكان و عكس آن در بدكاران .
ب : حكماء اسلام گويند نوشتن نقشى است براى بيان يك معنا وضع شده ، و نقشى كه خود به خود دلالت بر اعيان معانى كند اقوى است و چون آدمى بارها پى در پى كارى كند ملكهاى پايدار در نهادش پديدار شود ، و اگر آن سعادت بار باشد از نظر روحانى پس از مرگ بدان شاد است و خرّم و چون تكرار كار وسيله آنست هر بار اثرى در حصول آن دارد گرچه محسوس نباشد و از اينجا روشن شد كه هر چشم بهمزدن و حركت و سكون در گوهر جان آدمى اثرى دارد براى سعادت يا شقاوت كم باشد يا بيش و منظور از نوشتن أعمال نزد اينان همين است و اللَّه العالم بحقائق الامور ما سخن او را آورديم تا به تحريفات فلاسفه آگاه شوى و بتاويلى كه از آيات و اخبار كنند كه جز تو هم و استبعاد و بىاعتنائى بكلام صاحب شريعت وجهى ندارد توجه بكنى .
« و روزى كه همه را محشور سازيم » يعنى ديگر پرستان خدا را با معبودانشان « آيا اينان شما را پرستيدند » بطور انكار تا بر خلاف آن اقرار كنند « گويند منزهى تو » از اينكه جز تو پرستش شود « توئى ياور ما » و سرپرست ما نه اين كافران ما راضى نبوديم كه ما را بپرستند « آنها جن را پرستيدند » يعنى ابليس و نژادش را كه پيرو دعوت آنان شدند در پرستش فرشتهها و جز آنها « بيشترشان بدانها مؤمن بودند » و ديوها را راستگو دانستند و فرمانبر آنها بودند .
« سازندهء فرشتهها رسولان » طبرسى - ره - در ( ج 8 ص 400 ) مجمع
بحار الأنوار (ج54) (آسمان و جهان) (فارسى) — صفحة 134
مساهمون: العلامة المجلسي
ص١٣٤