سپس آهن بر كوهها باليد و گفت ، كدام چيز مرا غلبه كند ؟ و آتش را آفريد و آهن را گداخت و آهن زبون شد ، سپس آتش شعله زد و شيهه زد و باليد و گفت :
كدام چيز بر من چيره شود ؟ پس آب را آفريد و آب را خاموش كرد و آتش زبون شد .
سپس آب باليد و غريد و گفت : كدام چيز بر من چيره شود ؟ پس باد را آفريد و امواج آن را بجنبش آورد و آنچه در تكش بود برانگيخت و آن را از مجاريش باز گرفت و آب زبون شد ، سپس باد باليد و تند وزيد و دامن خود را نمود و گفت :
كدام چيز بر من چيره شود ؟ پس آدمى را آفريد و او ساختمان كرد و چاره جست و برگرفت آنچه را كه از باد و ديگر آفاتش پنهان دارد ، و باد زبون شد ، سپس آدمى سركشى كرد و گفت كيست نيرومندتر از من ؟ و خدا مرگ را آفريد و او را مقهور كرد و انسان زبون شد سپس مرگ پيش خود باليد و خدا عز و جل فرمود : مبال بر خود كه من تو را ميان دو گروه بهشتيان و دوزخيان سر ميبرم ، سپس هرگزت زنده نكنم تا اميد و بيمىشوى و باز فرمود : بردبارى بر خشم چيره است و مهربانى بر سخط چيره مىشود ، و صدقه بر گناه غلبه مىكند ، سپس امام ششم عليه السّلام فرمود : چه مانند است اين بدان چه بر ديگرى غلبه كند .
ايضاح : ظاهر اينست كه اين بيانات بر سبيل استعاره تمثيليه آمده و مقصود اينست كه هر چه جز حق تعالى مقهور و مغلوب ديگريست ، و خداى سبحان همان قاهر و غالب بر آنچه جز او است و اينكه خداى سبحان بحكمت در اين دنيا زيان چيزى را به چيز ديگر دفع كرده تا زندگى براى مردم فراهم شود . . . قول او « راستى آب به خود باليد » بسا مراد به آب در اينجا آبهائيست كه درون زمين جاى دارند و زمين بر روى آنها آفريده شده ، از اين جهت آب را در اول خبر به « بحار سفلى » تعبير كرد و غلبه زمين همانا بر آبهاى درون او است نه آبهاى ظاهر ، و منافات ندارد پس افتادن خلق اين گونه آب از بسيار چيزها با پيش بودن اصل آفرينش آب و حقيقت آن بر
بحار الأنوار (ج54) (آسمان و جهان) (فارسى) — صفحة 79
مساهمون: العلامة المجلسي
ص٧٩