كنند و آن نوشته را با آنچه مىشود مقابله كنند و بدانند كه همه پديدهها را كه بسيارند خدا دانسته و پيش از وقوعشان پيش بينى كرده ، با اينكه اين نوشته پيشين بهتر هراسناك و جاگير درد دلها است بعظمت تا آنجا كه هر كه تصور كند آن را و بينديشد در آن گويا آن را مشاهده كرده ( پايان ) .
و بدان كه حكماء را در اين بابت خرافاتى است كه بمحالات ميكشد و سپس بزندقه و بيرون شدن از مذاهب دينداران ، و بنام تاويل بيشتر آيات و روايات را رد كردند و منكر شدند ، و اگر چه پنداشتهاند بانواع ناروا آنها را شرح و تطبيق كردند برخى گويند قلم همان عقل اول است ، و همه چيز صورت بسيط و پاكى از شائبه كثرت و تفصيل در آن دارد ، و همان صورت قضاء الهى است و براى همين ام الكتاب ناميده شود ، و از آن در الواح نفوس كليه سماويه نقش بندند ، چنانچه با قلم صور معلوم و مضبوط وابسته بعلل و اسباب خود نسخه بردارى شود بطور كلى و اين رتبه قدر خدا است .
و از اين نفوس كليه در قواى منطبعه خياليه نقوشى جزئى نسخه شود كه شكل و هيئت معين ندارند مطابق پديده خارجى ، و اين عالم لوح قدر است چنانچه عالم نفوس كليه لوح قضاء است و هر كدام بدين اعتبار كتاب مبين هستند جز اينكه نخست از محو و اثبات مصونست و دومى كتاب محو و اثبات است ، و بداء در آنست ، زيرا قواى انطباعى فلك به تفصيل پديدههاى آينده همگى احاطه ندارد يكباره ، چون بىنهايتند ، و پديدهها خرده خرده در آن نقش بندند و بطور اجمال با علل و اسباب خود بروشى پيوسته ، و نظمى برقرار .
زيرا هر چه در جهان كون و فساد پديد شود همانا لازمه حركات افلاك است و از بركت آنها است ، و بسا در آن نقش بندد وقوع امرى با علل ناقص و بدان حكم كند و علتى ديگر آيد كه امر بر خلاف اين پيشگوئى واقع شود كه مقتضاى اسباب ديگر بوده و آن سبب متاخر را هنوز ندانسته حكم كرده و چون وقتش فرارسد و بر آن مطلع شود ، بر خلاف اول حكم كند و نقش حكم پيش از آن محو شود و حكم ديگر
بحار الأنوار (ج54) (آسمان و جهان) (فارسى) — صفحة 285
مساهمون: العلامة المجلسي
ص٢٨٥