يا مقصود كواكب و افلاك جزئيه است كه مانند آنهايند و بسا عبارات پيش بر اين دو معنى اخير حمل شوند ، و ممكن است مقصود از ازواج همانند آنها باشد در جسميت و امكان از آنچه زمينى است و مناسب مىشود با آنچه بر سر زبانها است كه علويات آبائند و سفليات امهات و مادران . . .
« و نداء آسمان » اشاره است بدان چه گذشت از گفته خداى سبحان « و گفت براى آن و براى زمين بيائيد بدلخواه يا ناخواه » ( 11 - فصلت ) « بهم پيوست حلقههاى اطراف را » كنايه است از كامل كردن آفرينش آنها و افاضه صورتهاى آسمانى بدانها .
« و درهاى بسته آنها را گشود » كنايه است از ايجاد درها بر ايشان و شكاف دادن آنها پس از اينكه بسته و بىدر بودند يا مقصود اينست كه درهاى آنها را كه آفريده بود باز كرد و آن درها است كه فرشتهها از آن بالا روند و فرود آيند و كردار و دعا و جان بندهها از آنها بالا روند چنانچه خدا تعالى فرمود : « گشوده نشود بر ايشان درهاى آسمان 40 - الاعراف » و آن درها كه از آنها باران فرو ريزد چنانچه اشاره كرده بدانها بقول خود « گشوديم درهاى آسمان را بابى سيلآسا 11 - القمر » . « نقاب » سوراخ و پارگى است و منظور واداشتن تيرهاى شهاب است براى رندان ديوان از سر گوشى كردن چنانچه خداى سبحان بدان اشاره كرده « راستى كه مىنشستيم جايى كه گوش بدهيم به آسمان و اكنون هر كه گوش بگيرد شهابى ديدبان دريابد 9 - الجن » و تصريحى ندارد كه آن مقارن آفرينش آسمان بوده تا منافات داشته باشد بر حدوث آن پس از بعثت پيغمبر خاتم و ممكن است رخصتى در اين ميانه بوده باشد . . . مقصود از لرزش در خرق هوا يا حركت طبعى يا فشاريست در فواصل جسم هوائى كه يكى از عناصر است زيرا دليلى نيست كه منحصر باشد بدان چه ميانه آسمان و زمين است يا مقصود جنبش آن در جاى تهى موهوم يا موجود است بطبع يا فشار يا حركت اجزاء آنست كه ميان آسمان و زمين است . . . « آيه مبصرة » يعنى نشانه چشمگير و مبصرة در قول خدا تعالى « 12 - الاسراء : و ساختيم نشانه روز را مبصرة » تفسير شده بروشن و آشكار و به
بحار الأنوار (ج54) (آسمان و جهان) (فارسى) — صفحة 98
مساهمون: العلامة المجلسي
ص٩٨