در آفريده به آفريننده و مدبّر بودن خدا مىرسد و از طريق نيرومندى و استوارى آفرينش مىگويد : منزّه است خداى قوى قدير و از طريق رابطهء درخت با جهان مىگويد : منزّه است خداى مدبّر ، خداى مقدّر حكيم . پس بنابر اين هر چيزى انسان عارف را به اسمى از اسمهاى خدا رهنمون مىشود و وقتى انسان را طريق اسماء حسناى الهى ، خدا را شناخت ، هرگاه اسم جديدى را بشناسد ، در آسمان ايمان درخششى بيشتر خواهد داشت و در يقين به درجهاى بالاتر خواهد رسيد ، اين است كه مىبينيم قسمت دوم دعاى افتتاح با حمد و ثناى الهى ، با اشاره به تفصيل ابداع و آفرينش ، در كوششى براى سوق دادن انسان مؤمن به بيشتر تدبّر كردن و انديشيدن در آفرينش خدا براى كسب يقين و شناخت بيشتر ، آغاز مىشود :
« ستايش خداى را كه مالك ملك است » پس ملك ، همه از آنِ خداست ، « روان كنندهء كشتيها و گردانندهء آسمانها ) . »
همه چيز در اين جهان در حال گردش و جريان است ، زمين به دور خود و خورشيد مىگردد ، خورشيد خود در گردش است و حركت دارد و همهء كرات در حال گردشى مستمر هستند ، كيست آنكه اينها را به گردش و جنبش مىآورد ؟ او خداى سبحان است . و نيز خداست كه كشتيها را در وسط درياهاى متلاطم ، بواسطهء قوانين طبيعى كه خود وضع كرده به حركت مىآورد : « تسخير كنندهء بادها » ، ما مىدانيم كه حركت بادها به سبب تحوّلاتى است كه در خورشيد روى مىدهد ، يعنى بادها وقتى پديد مىآيند كه انفجارى در عمق خورشيد پديد آيد ، ولى مسئله بالاتر و دقيقتر از اينهاست ، بادها بر اساس نظمى دقيق كه امور جهان را اداره مىكند مىوزند ، بادها همچون فرستادگان الهى هستند ، درختان را بارور مىكنند ، ابرها را كنار مىزنند ، هوا را دگرگون مىكنند ، كشتىها را بر سطح درياها حركت مىدهند و صدها كار ديگر . پس جز خدا كيست ، آنكه بادها را نظم مىدهد ؟ هدايت مىكند ؟ و به حركت در مىآورد ؟ بعضى از بادها باد عذابند ،
دعا (معراج مومنين و راه زندگى) (فارسى) — صفحة 129
مساهمون: كمال نژاد
ص١٢٩