خيابانهاى بخارا عريض « 1 » و سنگفرش بودهاند . سنگ را از كوه وركه كه در قرب روستائى به همين نام قرار داشته مىآوردند . رشته جبالى كه به سوى مشرق ممتد است و ناحيهء سمرقند را از ناحيهء كش جدا مىسازد از اين روستا آغاز مىگشته است « 2 » .
سمعانى « 3 » محلوركه را در دو فرسخى بخارا بر سر راه نسف ( قرشى ) ذكر مىكند . در نتيجه انبوه جمعيت ، بهرغم وسعت كوچهها و خيابانها ، حتى در آن زمان هم تنگى جا در شهر احساس مىگرديده ، و اين كمبود در بخارا بيش از ديگر بلاد قلمرو دولت سامانيان محسوس بوده بدين سبب غالبا در شهر آتشسوزى روى مىداده « 4 » .
در كتاب نرشخى « 5 » شرح دو حريق كه در عهد پادشاهى نصر - در سال 317 و 325 هجرى وقوع يافته بوده ديده مىشود . حريق دوم بويژه خرابى بسيار بار آورد . جالب توجه است ، با اينكه آتش بخش مهمى از شهر را فرو گرفته ، چند بازار را منهدم كرده بود ، مع هذا ميزان خسارات بر روى هم فقط 100000 درهم و اندى قلمداد شده است . پارهاى ديگر از جوانب منفى اين شهر ( تعفن
هامش
( 1 ) - مقدسى ، 284 .
( 2 ) - استخرى ، 312 .
( 3 ) - نسخهء خطى موزهء آسيائى ، ورق 455 . ( چاپ مارگوليوس ، ذيل كلمهء « الوركى » ) ؛ در تأليف ياقوت ( « معجم » ،I V، 924 ) - بدون تعيين مسافت . در صفحهء قبل ( همانجا 923 ) همين روستا را ياقوت به نام « وركى » و « و ركن » ياد مىكند .
( 4 ) - مقدسى ، 281 .
( 5 ) - چاپ شفر ، 94 - 93 .