اروپا بفرستند ؛ وهمين برنامهريزى آگاهانه سبب گرديد كه هزاران جلد كتابهاى أرسطو وفلوطين ودانشمندان پيش از اسلام يوناني واسكندرانى همراه كتب ابن سينا وفارابى وفلاسفه ومنجمان وپزشكان ورياضيدانان ديگر كه برخى بخط خود مؤلفان بود به اروپا گسيل گردد .
حملهء مسيحيان اروپايى به اسپانياى اسلامى نيز داراى انگيزههاى گوناگون بود .
امرا بدنبال سلطنت بر اسپانيا وسرزمين آباد وپرتمدن آندلسيا بودند ، وكشيشان بدنبال تحميل آئين مسيحيت رومى ونابودسازى اسلام واقتباس از تمدن وعلوم وفنون آنان وانتقال آن به روم واروپاى غربى .
پس از اين دو جنگ ( كه جنگهاى صليبى سألها طول كشيد ) تحولات بسيارى در اروپا پديدار گشت . على رغم برخى مورخان متعصب اروپايى ، مهمترين اثر اين جنگها گسترش فضاى بازى بود كه بر اثر رواج فرهنگ اسلامى در اروپا بوجود آمد .
حقوق وشرع اسلام به انسان منزلت مىداد وبراي أو حقوق از جمله آزادى در انديشه وعقيدة ومذهب وحق مالكيت خصوصي وآزادى كسب وكار وحكومت ورأى وانتخاب قائل بود . زن - كه در فرهنگ غربى گاهى يك حيوان وگاهى يك برده وكارگر شمرده مىشد - در حقوق اسلام منزلت ومقام داشت . وبسيارى ديگر از سنن اخلاقى ، واجتماعي واقتصادى وبازرگانى ، وصنعتى وفنى ، در كنار اهميت دانش وانديشه ، كه با تسلط اروپائيها بر ملل مسلمان از آنان آموختند وآن را براي ملل مسيحي بارمغان بردند .
تحولات اجتماعي عمدهاى كه از آن پس در اروپا بوجود آمد يكى از هم پاشيدن نظام عمده مالكي وآغاز آزادى رعايا بمالكيت وانتخاب آزاد وطن وشغل وكار بود ، ديگر آنكه تجارت با ملل شرق به أوج خود رسيد واز اين راه نيز هم بر ثروت اروپا
المظاهر الإلهية في أسرار العلوم الكمالية — صفحة مقدمة 252
مساهمون: صدر الدين محمد الشيرازي ( صدر المتألهين )
صمقدمة ٢٥٢