2 . 2 انتقال فلسفه اسلامى به اروپا
براي آنكه سير فلسفه وعلم به درستى دنبال شود ، بايد از اسپانياى اسلامى وبرخى مناطق ديگر غافل نبود . حكومتهايى كه - از قرن دوم ه به بعد - بعنوان خلافت مسلمين در مصر « 1 » ودر اندلس « 2 » ( اسپانياى جنوبي ) وبرخى مناطق ديگر در شمال آفريقا « 3 » وجود داشت همه بسهم خود در ترويج علوم وحكمت وفلسفه وفرهنگ بشريت ياريها رساندهاند ؛ از جمله حكومت فاطميها در مصر كه بسبب مباني اعتقادي ونيز أصول باطنيگرى إسماعيلي وشيعي با حكمت اشراقي وعرفان قرآني ونيز فلسفهء مشائى ومنطق وعلوم رياضى وطبيعي ومانند اينها دمساز بود - در برابر بغداد كه مركز محدثان ومتكلمان مخالف فلسفه شمرده مىشد - كانون حكمت وفلسفه گرديد وحتى سير پنهانى آن را در سراسر قلمرو اسلام وملل مسلمان دنبال وپشتيبانى مىكرد ، ودر مقابل سياست مبارزهء بغداد ، كه اعمال زور وقتل وزندان براي مخالفان خود واز جمله
هامش
( 1 ) 297 - 555 ه / 909 - 1160 م .
( 2 ) 138 - 416 ه / 756 - 1025 م .
( 3 ) همچون ادريسيان - اغلبيان - مرابطان - سنوسيان وچند حكومت ديگر .