السّلام - : من تكبّر وضعه اللّه « 1 » ؛ وبه اعتبار إعجاب با نفس خود دروغ مىگويد به اعتقاد فضيلتى كه درو نيست وبه اعتبار تكبّر با غير خود دروغ مىگويد به ايهام فضيلتى كه درو نيست . واز اينجا محقق مىشود كه : كلّ مدّع كذّاب . وهيچ چيز قدح در مروت چنان نيارد كه دروغ .
وچون قاعدهء مروت خراب شد ، بنيان فتوّت ساقط گشت . واگر نفس أو را فضيلتى حاصل بودى اثر فضل عنايت آفريدگار وكمال رأفت ورحمت پروردگار جهان در حق خود مشاهده كردى وبه نظر بصيرت عيان بديدى كه اوّل أو را از فيض أقدس خويش ، استعداد قبول آن ببخشيد وفطرت أو را لطيف وصافي آفريد وغليظ وجاسى نگردانيد بعد از آن توفيق تزكيه وتصفيه ارزانى داشت وچون صفاء ثاني به تقلّب در أنواع قربات وتقرّب به أصناف حسنات حاصل شد ، به تجلّى أنوار صفات خويش اين كمالات برو أفاضت فرمود تا از غايت حيا وخضوع پست شدى واز كثرت شكر نعمت وتصوّر عظمت وقدرت حق - تعالى - ورؤيت عجز وحقارت خود ناچيز گشتى وبه نور هدايت حقّانى بدانستى كه نفس ، مأواى شر وظلمت ومنبع رجس وكدورتست چه از بقعهء امكانست وشرور . قبايح وكدورات ورذايل همه أموري چند عدمىاند از حيّز امكان ، وخيرات ومحاسن وأنوار وفضايل أمور وجودي از حضرت رحمان ، وهر ممكن كه هست أو را از ذات خود جز عدم حاصل شود « 2 » ، پس فضيلت چگونه دارد وكمال از كجا آرد ؟ ! .
واز جملهء آفات آن تبذير واسرافست . چه سلوك طريق فضيلت بغايت صعبست
و
هامش
( 1 ) . بنگريد : اتحاف السّادة المتّقين ج 1 ص 295 ، ج 7 ص 126 ، ج 8 ص 351 ، 354 ، ج 9 ص 610 . مجمع الزّوائد ج 10 ص 325 ، الدّر المنثور ج 4 ص 114 . المغني عن حمل الاسفار ج 1 ص 46 . اضافه مىكنم كه عين اين روايت در مصادر شيعي منسوب به حضرت صادق ( ع ) است . بنگريد : كامل الزيارات ص 270 . بحار الأنوار ج 101 ص 109 وروايتي شبيه به آن [ من تكبّر خفضه اللّه ] از حضرت رسول نقل شده است . بنگريد :
بحار الأنوار ج 75 ص 122 ، 126 .
( 2 ) . چنين است . شايد : نشود . كاشاني خود در أصل عربى اين رساله نگاشته است . . . وكلّ ممكن فليس له من ذاته إلّا العدم ، فمن أين له الفضل وأنّى له الكمال ؟ ! . . . بنگريد : مجلّد حاضر ص 550 .