كرد .
ونقطهء أوّل ولايت ومفتتح آن كه معنى وحدت ازو منتشر شد وفتوّت وولايت بدو ظاهر گشت ، نفس مقدّس إبراهيم بود - صلّى اللّه عليه - ؛ چه اوّل كسى كه قدم در راه تجريد نهاد واز دنيا ولذّات آن كناره گرفت واز زينت وشهوات آن دورى گزيد واز پدر ومادر وقوم وقبيلهء خويش مفارقت جست واز أهل وعزيزان ومألوفات لذيذ وأوطان هجرت كرد ودر محبّت حقّ أنواع بلا ومشقت بر خود گرفت وبر غربت ومجاهدت مصابرت نمود وبر شكستن أصنام ومخالفت جبّاران دليرى يافت تا دشمنان به فتوّت أو گواهى دادند ، إبراهيم بود - عليه الصلاة والسّلام - ، چنانكه حق - تعالى - ازيشان باز مىگويد :
قالُوا سَمِعْنا فَتًى يَذْكُرُهُمْ يُقالُ لَهُ إِبْراهِيمُ
« 1 » .
والفضل ما شهدت به الأعداء ! پس منبع فتوّت ومظهر آن ذات أو باشد به حسب ظاهر وباطن - صلّى اللّه عليه وسلّم - ، وأزين جهت قاعدهء ضيافت أو نهاد « 2 » وأساس مروّت أو افكند ونذر كرد كه طعام تنها نخورد وبر ذبح فرزند أو قوّت فتوّت مباشرت نمود « 3 » وقربان را سنّت فرمود . وچون وقتش به سماع ذكر محبوب خوش گشت از جميع أموال بگذشت وتكرار آن درخواست ومال را - هر چند بسيار بود - در جنب طيب وقت تعظيم اسم حق ، حقير شمرد .
آوردهاند كه جبرئيل - عليه السّلام - از حضرت عزّت سؤال كرد : يا ربّ ! إبراهيم را با وجود كثرت أموال وأسباب ، درجهء خلّت واحتبار از كجاست ؟
خطاب آمد كه : أو را دل با ماست نه با مال . اگر خواهى امتحان كن ! .
جبرئيل به صورت مردى در آن كه إبراهيم بود بر پشتهاى ظاهر شد وبا آوازى
هامش
( 1 ) . كريمهء 60 الأنبياء .
( 2 ) . اشاره است بمضمون حديث علوي - عليه وعلى أبنائه وآبائه سلام اللّه - : . . . كان إبراهيم اوّل من أضاف الضّيف . . . بنگريد : بحار الأنوار ج 12 ص 4 . در روايات ديگرى نيز سخن از مهماننوازى حضرت إبراهيم ( ع ) بميان آمده است : . . . ما اتخذ اللّه إبراهيم خليلا إلّا لا طعامه الطّعام . . . بنگريد : همان . نيز : . . . كان إبراهيم كلّ من مرّ به يضيفه . . . بنگريد : همان ص 155 .
( 3 ) . اشاره است به كريمهء 103 الصّافّات .