وآله وسلّم - : فأبواه يهوّدانه ويمجّسانه وينصّرانه « 1 » « 2 » ؛ وقال عليّ عليه السّلام : فلم يقم بكلّ الواجب فأدّاه ذلك « 3 » إلى أن لم يقبل اللّه قربانه « 4 » « 5 » - لكن با وجود اين اختلاف در دو قسم منحصرند : [ 1 ] : مشرك ؛ و [ 2 ] : موحّد .
مشرك را خلاص از عذاب ابدى ونجات از عقاب سرمدي ممكن نه ، چنانك فرمود :
إِنَّ اللَّهَ لا يَغْفِرُ أَنْ يُشْرَكَ بِهِ
! ، وموحّد را كيف ما كان بهر « 6 » حال كه باشد فلاح در شمار وثواب « 7 » اميدوار ، كه
وَيَغْفِرُ ما دُونَ ذلِكَ لِمَنْ
« 8 »
يَشاءُ
« 9 » .
وأهل توحيد سه مرتبهاند :
أوّل : موحّد بتقليد وايمان ، كه
فَلا تَدْعُ مَعَ اللَّهِ إِلهاً آخَرَ
« 10 » .
ودوّم : موحّد بتحقيق وبرهان ، كه
وَلا تَجْعَلُوا مَعَ
« 11 »
اللَّهِ إِلهاً آخَرَ
« 12 » .
وسيوم : موحّد بعرفان وعيان ؛ كه : عرفت ربّي بربّي « 13 » .
هامش
( 1 ) . م : - وينصّرانه
( 2 ) . بنگريد : كافى شريف ج 2 ص 13 . التوحيد ص 331 . عوالي اللّئالى ج 1 ص 35 . بحار الأنوار ج 3 ص 279 ، 281 ، ج 39 ص 327 ، 328 ، ج 67 ص 133 ، 134 ، 135 ، ج 86 ص 118 ، ج 61 ص 187 . نيز بنگريد : صحيح بخاري ج 2 ص 125 . سنن أبي داود 4714 ، 4716 . مجمع الزّوائد ج 7 ص 218 . مسند أحمد ج 2 ص 233 .
اتحاف السّادة المتقين ج 2 ص 218 ، ج 7 ص 233 ، ج 8 ص 567 . حلية الأولياء ج 9 ص 228 .
لازم بذكر مىنمايد كه دو فرمايش شريف نبوي كه در اين سطور نقل شده ، دو قسمت از همين حديث است .
( 3 ) . م : وأداه لك
( 4 ) . م : بقربانه
( 5 ) . بنگريد : بشارة المصطفى ص 38 . بحار الأنوار ج 77 ص 276 . ذكر اين نكته لازم مىنمايد كه صورت منقول در متن اندك تفاوتى با روايت ثبت افتاده در مصادر دارد . نيز دو قسمتى كه به نام حضرت أمير نقل شده است برگرفته از يك حديث علوي مىباشد .
( 6 ) . م : هر
( 7 ) . م : شما ثواب
( 8 ) . م : بمن
( 9 ) . قسمتى است از دو كريمهء 48 و 116 النّساء .
( 10 ) . قسمتى است از كريمهء 213 الشّعراء .
( 11 ) . م : - مع
( 12 ) . قسمتى است از كريمهء 151 الذاريات .
( 13 ) . اين سخن ونظائر آن هر چند در مصادر روائي فريقين نيامده است امّا علاوة بر آنكه به عنوان قولي از مشايخ طريقت ذكر شده ، در بعضي از كتب به پيامبر أكرم نسبت داده شده است . هجويرى نيز كلامي شبيه به آن را به