تأديب وتهذيب آن واجب شناسد وبه رياضات شاق وسياسات عنيف زجر أو لازم داند وأو را از افراط طلب لذّات به حدّ تفريط باز آرد تا عاقبت به اعتدال خرسند گردد ، واگر به خمود وجمود « 1 » مبتلا بود ودر تحت عجز وقصور خامل ، أو را بر طلب تحصيل ضروريّات واحراز كمالات ، تحريض كند تا بر جادهء
كُلُوا وَاشْرَبُوا وَلا تُسْرِفُوا
« 2 » مستقيم گردد ودر مرتبهء
ما آتاكُمُ الرَّسُولُ فَخُذُوهُ وَما نَهاكُمْ عَنْهُ فَانْتَهُوا
« 3 » « 4 » قرار گيرد وعفّت را ملكه گرداند . وبه حلّهء « 5 » پارسائى / 205 -
DB
/ وحليهء شكيبايى آراسته شود وبر قدر ضروري از كفاف اقتصار نمايد وبه سدّ خلّة قناعت كند .
مصراع :
كلوا في بعض / 14 - NB / بطنكم تعفّوا
بعد از آن ، قوّت غضبى را از بغى وعدوان وكبر وطغيان منع كند واز جبن وطيش ودناءت همّت وخساست باز دارد وشجاعت به اعتدال باز آرد ، چه انّ اللّه يحبّ الشجاعة ولو على قتل حيّة « 6 » ، وهمچنين قوّت نطق « 7 » را از سفاهت وجربزه « 8 » وشيطنت ومكر وكيد وحيلت زجر كند واز مطاوعت « 9 » هوا ومتابعت « 10 » غضب وشهوت باز دارد ، واز بلاهت وبلادت وكندفهمى وغباوت پرهيز فرمايد وبه حيات علم وحكمت وفهم ودرايت زنده گرداند
وَمَنْ يُؤْتَ الْحِكْمَةَ فَقَدْ أُوتِيَ خَيْراً كَثِيراً
« 11 » .
وعفّت وشجاعت وحكمت موادّ « 12 » عدالتاند وعدالت صورت اجتماعي ايشان ، وعادل از تسالم وموادعت اين قوا در امن وراحت آسوده ، وجائر « 13 » از نزاع وخلاف اينها در تعب وزحمت ، فرموده « 14 » :
ضَرَبَ اللَّهُ مَثَلًا رَجُلًا فِيهِ شُرَكاءُ مُتَشاكِسُونَ وَرَجُلًا سَلَماً
هامش
( 1 ) . ن : جمود وخمود
( 2 ) . قسمتى است از كريمهء 31 الأعراف .
( 3 ) . ش : فانتهوا عنه
( 4 ) . قسمتى است از كريمهء 7 الحشر .
( 5 ) . ش : حليه
( 6 ) . بنگريد : بحار الأنوار ج 64 ص 269 ، 282 اين حديث نبوي را در طرق أهل سنّت نيافتم .
( 7 ) . ش ، د : نطقى
( 8 ) . چ ، ن : جريره
( 9 ) . ش ، د : متابعت
( 10 ) . د : مطاوعت
( 11 ) . قسمتى است از كريمهء 269 البقرة .
( 12 ) . ن : مراد
( 13 ) . ن : جانرا
( 14 ) . ش : مىشود