وچنانك فرزند به پدر نزديكتر است از مادر و « 1 » شعاع آفتاب در هوا به جرم آفتاب نزديكتر است از ظلّ أو بر روى زمين ، محبّت بتوحيد نزديكتر است از عدالت ، پس بوجهي محبّت بمثابت ظلّ اوّلست توحيد را وعدالت « 2 » به مثابت ظلّ ثاني كه ظلّ ظلّ باشد ، واز اين جهت گفتهاند كه اگر مردم را محبّت بودى به عدالت محتاج نشدندى « 3 » . - واللّه أعلم ! - .
لمعه « 4 » سيّم در بيان انحصار كمال انساني در اين هر سه
كمال انساني عبارت است از ظهور نور إلهي « 5 » بر مظهر بشرى بر وجهي كه وجود وصفات واخلاق وافعال أو همه إلهي « 6 » گردد ، وچون جمال توحيد جلوه دهد وسلطان هويّت بر ناصيهء انيّت مالك آيد ، عين ذات واثر صفات محو كند وبه طلوع شمس وجه باقي واشراقات « 7 » سبحات أو ذرّات وجود فانى ومتلاشى گردد « 8 » وصفات انساني به صفات رحماني مبدّل شود « 9 » واز منبع علم توحيد كه عين كافورى است - كه
عَيْناً يَشْرَبُ بِها عِبادُ اللَّهِ يُفَجِّرُونَها تَفْجِيراً
« 10 » - انهار جميع علوم منفجر گردد وپرتو أنوار أو نفس را به نور عدالت منوّر گرداند تا تمامت فضائل اخلاقى در أو به ظهور آيد وبه سبب لزوم عشق مر حسن وجمال را ، محبّت در دل پيدا گردد . وتمامت مواهب أحوال ومكاسب مقامات در طىّ مقام محبّت منطوى بود چون اندراج تمامت فضائل اخلاق
و
هامش
مىخواندند كه : طلع البدر علينا . . . بنگريد : مناقب الصّوفيه ص 101 ، نيز بنگريد : سمط النجوم العوالي في أنباء الأوائل والتوالي - ج 3 ص 215 ( بنقل از مقالهء « كتابي پر ارج در تاريخ اسلام وشهر مكة » ، در « آئينهء پژوهش » شمارهء 52 ص 36 ) .
( 1 ) . ش ، ج ، ن :
و ( 2 ) . ن : بر روى زمين محبّت بمثابت ظل اوّلست توحيد را وعدات . چ : محبت بتوحيد . . . عدالت
( 3 ) . نشدى
( 4 ) . چ ، ش : سوّم / ن سيوم
( 5 ) . د : نور اللهي
( 6 ) . د : اللهى
( 7 ) . ن : اشراق
( 8 ) . ش : شود
( 9 ) . ش : گردد
( 10 ) . كريمهء 6 الدّهر .