تشريح المسائل
* حاصل فرموده شيخ در متن مذكور چيست ؟
اتفاق و سيره علما در عدم تفاوت ميان مقصود بالتفهيم و غير آن است .
* مراد از ( لا خلاف بينهم فى الرجوع الى اصالة الحقيقه . . . ) چيست ؟
اين است كه : اصالة الحقيقه از نظر علما در الفاظى كه از قرائن بر خلاف ، مجرد هستند حجّت است .
1 - چه در احكام جزئى كه گوينده و شنونده هر دو معين و مشخصاند . مثل آنكه ، فلان پدر يكى از فرزندان خود را در برخى از كارهايش وصىّ خود قرار داده و يا مىدهد .
2 - و چه در احكام كليه كه گوينده شارع مقدّس است و به منظور تفهيم مخاطبين خود احكامى را به وسيلهء الفاظ و كلمات بيان مىفرمايد .
حال :
در هيچيك از احكام جزئى و كلى ، علما بين مقصود بالافهام با غير مقصودين فرقى نمىگذارند بلكه ابتداء در اطراف آن ظهور ، فحص و بحث كرده چنانچه قرينهاى بر خلاف آن ظاهر نيافتند به همان ظاهر عمل مىكنند هرچند مخاطب مستقيم نباشند .
* در احكام جزئيه مثال بزنيد ؟
فى المثل اگر من يا شما فوت شديم ، عمرو كه وصى ماست بايد به ظاهر وصيت ما عمل كند حال اگر عمرو نيز فوت كرد ، ديگرى نيز كه مسئول اجراى وصيّتنامه مىشود بايد به ظاهر وصيتنامه عمل كند . يعنى : اگرچه موصى اليه دومى مقصود بالتفهيم نبوده است و لكن بايد مثل موصى اليه اولى كه مقصود بالتفهيم بوده است عمل كند .
* حكم در اقرار چگونه است ؟
مثل حكم مذكور است .
يعنى : اگر من نزد شخصى به دينى و يا . . . . اقرار نمودم و حاكم مخفيانه آن اقرار را شنيد مىتواند از باب : ( اقرار العقلاء على انفسهم جايز ) ، برطبق آن اقرار عمل كند و حال آنكه نه تنها مقرّ اصلا قصد تفهيم به حاكم را نداشته بلكه احيانا سعى در پنهان كردن مطلب از او را هم داشته است .
ولى معذلك ، ظاهر كلام اين مقرّ همانطور كه پيش مقصود بالتفهيم حجت است نزد حاكم نيز حجت است .
* در احكام كليه مثال بزنيد ؟
در احكام كليه نيز احدى از علما نفرمودهاند : كه اصالة الحقيقه يا اصالة عدم القرينه فقط براى
رسائل شيخ انصارى ( فارسى ) — صفحة 259
مساهمون: الشيخ الأنصاري
ص٢٥٩