* آيا دفع احتمال دوم ( اختفاء قرائن ) امكان دارد يا نه ؟
چونكه اين احتمال ، احتمالى قوى است و با هيچ اصلى برداشته نمىشود و حتى بعد الفحص و اليأس نيز به قوت خود باقى است بهويژه اينكه روايات بسيارى بوده كه شايد قرائنى در آنها بوده است ولى به دست ما نرسيده است . پس :
1 - اطمينان به مراد و مقصود متكلم از ظواهر موجوده حاصل نمىشود .
2 - از آنجا كه مناط حجيت ظواهر هم ، افادهء ظن نوعى است پس حجيت ندارد .
نتيجه :
در اينجا مجتهدين و علما حق تمسك و اخذ به ظواهر را دارند ولى غير مقصودين بالافهام خير .
* مقدمة بفرماييد قرائن بر چند نوعاند ؟
بر دو نوع : 1 - لفظيه ، 2 - غير لفظيه .
* قرائن لفظيه خود بر چند نوعاند ؟
بر دو نوعاند : 1 - متصله ، 2 - منفصله .
* قرائن غير لفظيه بر چند نوعاند ؟
بر سه نوع : 1 - حاليه ، 2 - مقاميه ، 3 - عقليه .
* با حفظ مقدمه فوق ادله توجيه شيخ در مرحله بعد از مقاله جناب ميرزا چگونه است ؟
مىفرمايد : به فرض كه بعد الفحص اطمينان حاصل شود كه قرائن لفظيهء متصلهاى در ميان نبوده و الّا به دست ما مىرسيد . و لكن اين سؤال مطرح است كه :
1 - قرائن حاليه و مقاميه را چگونه نفى كنيم ؟ چونكه شايد امام در مقام تقيه مطلبى را فرموده است و شنونده هم كه مقصود بالافهام بوده مطلب را فهميده است ولى اكنون كه ما از آن حال اطلاعى نداريم .
2 - قرائن عقليه را چه كنيم ؟ چونكه شايد اين امرى كه امام فرموده به دنبال يك حظر و يا توهم حظر بوده است در حالى كه دلالت بر وجوب نداشته و مقصود بالافهام هم اين معنا را درك نموده و حال آنكه ما از آن خبر نداريم .
3 - با قرائن نقليه منفصله چه كنيم ؟ زيراكه شايد امام در جاى ديگرى قرينه منفصله را عنوان نموده و مقصود بالافهام هم از آن با خبر بوده و لكن ما اطلاعى از آن نداريم .
نكته : قرائن نقليه نيز بر دو قسماند .
1 - قرائن نقليه كلى ، 2 - قرائن نقليه جزئى .
رسائل شيخ انصارى ( فارسى ) — صفحة 249
مساهمون: الشيخ الأنصاري
ص٢٤٩