تشريح المسائل
* حاصل دومين دليل اخباريها كه سيد صدر بدان تمسّك كرده است چيست ؟
اين است كه : علم اجمالى داريم بر اينكه غالب ظواهر قرآنى به ظهورشان باقى نماند و خلاف ظاهر رد آنها اراده شده است بهطورىكه :
1 - بسيارى از عمومات قرآنى تخصيص خوردهاند تا آنجا كه گفته مىشود : « ما من عامّ الّا و قد خصّ » .
2 - بسيارى از مطلقات قرآنى تقييد خوردهاند تا آنجا كه گفته مىشود : « ما من مطلق الّا و قد قيّد » .
3 - و برخى از حقايق قرآن بر معانى مجازيه حمل شدهاند .
حال : با وجود اين علم اجمالى به هر عامى و يا مطلقى و در يك كلمه به هر ظاهرى كه بربخوريم احتمال مىدهيم كه بر خلاف ظاهر حمل شده باشد و مراد واقعى همان ظاهر كلام نباشد .
و لذا : ظواهر ارزش واقعى خود را از دست داده و قابل تمسّك نمىباشند .
* پاسخ شيخ به اين دليل اخباريها چيست ؟
يك جواب نقضى و يك جواب حلّى است .
* جواب نقضى شيخ به دليل اخباريها چگونه است ؟
مىفرمايد : اگر صرف ارادهء خلاف ظاهر در آيات ، عامل خروج آنها از حجيّت است و موجب خروج آنها از ظهور مىشود اين مطالب در ظواهر سنت نيز سارى و جارى است و لذا نبايد به آنها نيز تمسّك كرد و حال آنكه شما اخباريين بدان اخبار تمسّك مىكنيد و حجّت بودن آنها از نظر شما امر مسلمى است .
حال : هر پاسخى كه شما از اين مشكل در رابطه با اخبار به ما بدهيد ، ما همان پاسخ را در رابطه با آيات به شما مىدهيم .
* پاسخ حلّى شيخ به دليل ( دوم ) اخباريها چيست ؟
اين است كه : اگرچه مطلب همان گونه است كه گفته شد يعنى بيشتر عمومات و مطلقات قرآنى و الفاظ حقيقى تقييد و تخصيص خوردهاند و مجازات بهجاى حقايق و خلاف ظاهرها به جاى ظاهرها اراده شدهاند و لكن اين علم اجمالى به اين مسائل موجب نمىشود كه ظواهر از ظهور ساقط شده و به مجملات تبديل گرديده و از حجيّت بيفتند . زيرا در مواردى كه به واسطهء قرائن بر تخصيص و تقييد و مجاز علم به ارادهء خلاف ظاهر باشد لفظ را بر معناى مراد حمل مىكنيم و اختلافى در بين نيست بل انّما الكلام در مواردى است كه در وجود قرائن شك داريم و لذا نبايد به مجرد برخورد با ظواهر بدانها
رسائل شيخ انصارى ( فارسى ) — صفحة 199
مساهمون: الشيخ الأنصاري
ص١٩٩