كند بايد بر مقصود خود قرينهاى نصب كند و الّا مذمّت مىشود .
* مراد شيخ از عبارت ( ما يعمل لتشخيص اوضاع الالفاظ . . . . الخ ) چيست ؟
امارات ظنيّهاى است كه براى تعيين موضوع له لفظ و براى تشخيص مجازات از حقايق و براى شناخت ظاهر از خلاف ظاهر به كار مىروند .
* مواردى از امارات ظنيّه قسم دوم را نامبرده و مختصرا توضيح دهيد ؟
1 - نصّ اهل لغت :
يعنى : واضع لغت يا هركسى كه به لغات و معانى آن آشنايى دارد بگويد : فلان لفظ براى فلان معنا وضع شده است .
2 - خود شخص :
يعنى : بهكارگيرندهء لفظ خود از علماى اهل لغت بوده و به معناى لفظ واقف باشد .
3 - صحت حمل و عدم صحت سلب :
يعنى : حمل يك لفظ بر يك معنا و عدم صحت سلب آن علامت حقيقت بودن معناى لفظ است و عدم صحت حمل و صحت سلب آن علامت مجاز بودن استعمال لفظ در يك معناست .
4 - تبادر : يعنى : به ذهن خطور كردن يك معنا از يك لفظ عند الاطلاق ، علامت حقيقت بودن آن لفظ در آن معناست .
5 - اطراد و شيوع و عدم اطّراد و شيوع : يعنى : اطراد و شيوع استعمال لفظ در يك معنا علامت حقيقت بودن و بالعكس علامت مجاز بودن است .
* چرا شيخ عبارت ( و تشخيص ظواهرها عن خلافها را ) بعد از عبارت ( و تشخيص مجازاتها ) آورد ؟
زيرا تشخيص ظواهر از خلاف ظواهر اعم است از تشخيص مجازات از حقائق به همين دليل است كه امثلهء شيخ نيز اختصاص به تعيين مجاز از حقيقت ندارد .
* حاصل فرمودهء شيخ در متن مورد بحث چيست ؟
معرّفى و بيان امارات قسم دوم است كه براى احراز ظهور كلام متكلم و عدم ظهور آن به كار مىروند . كه نمونههائى از اين امارات در پاسخ به سؤالات بعدى خواهد آمد .
* مراد از عبارت ( كتشخيص انّ لفظ الصعيد . . . ) در متن چيست ؟
بيان يك مثال و استفاده از قول لغوى است .
توضيح : در قرآن كريم آمده است
فَلَمْ تَجِدُوا ماءً فَتَيَمَّمُوا صَعِيداً طَيِّباً . *