تشريح المسائل
* بر مبناى شيخ و مشهور اصوليين ، اصل اوّلى در باب ظنون چه بود ؟
( حرمة العمل بالظنّ الّا ما خرج بالدليل ) بود .
* ظنونى كه بهنظر اصوليين از تحت اصل مذكور خارج شده كداماند ؟
ظواهر كتاب و سنت ، قول لغوى واحد ، اجماع منقول ، شهرت فتوائيّه خبر واحد ثقه .
* كداميك از امور فوق مورد قبول شيخ است ؟
خروج ظواهر كتاب و سنّت از اصل مذكور مورد قبول شيخ است و در خروج قول لغوى از اصل مذكور مردد است .
* اصل اوّلى بر مبناى انسداديون در باب عمل به ظنّ چيست ؟
( حرمة العمل بالظنّ الّا ما خرج بالدليل ) .
* اصل ثانوى بر مبناى انسداديون در باب عمل به ظنّ چيست ؟
( وجوب العمل بالظنّ الّا ما خرج بالدليل كالقياس و . . . . ) .
* اصل ثانوى بر مبناى مشهور اصوليين در باب ظنون چيست ؟
( وجوب العمل بالظنون الخاصة او المعتبرة ) .
* مراد از عبارت ( ما يعمل لتشخيص مراد المتكلم . . . . . ) چيست ؟
امارات و علايمى است كه براى تشخيص مراد متكلّم به مقتضاى ظاهر لفظ به كار گرفته مىشوند ؛ لكن تعيينكنندهء مراد واقعى متكلم نيستند .
* مراد از عبارت ( عن المعنى الذى يقطع . . . . . الخ ) چيست ؟
اين است كه : اگر بعد الفحص قطع پيدا كرديم كه قرينهاى وجود ندارد يقين حاصل مىكنيم كه متكلّم معناى ظاهرى و حقيقى را از اصول لفظيّه اراده كرده است .
فى المثل : از اطلاق ، مطلق و از عام ، عموم و از لفظ بدون قرينه معناى حقيقى را اراده نموده است .
* مراد از غلبهء استعمال در عبارت ( كغلبة استعمال المطلق . . . . . ) چيست ؟
اين است كه : يك لفظ مشترك معنوى كه داراى مصاديق و معانى متعدّد است ، استعمالش در خصوص يكى از افراد يا معانى به حدّى برسد كه هروقت لفظ مذكور را بدون قرينه ذكر كرديم ، نفس غلبه ذهن ما را بهطرف آن معنى منصرف كرده و در آن فرد معناى خاص ظهور يابد .
* آيا مىتوان غلبهء استعمالى را از مصاديق قرائن مفهمه قرار داد ؟
بله ، مىتوان .
رسائل شيخ انصارى ( فارسى ) — صفحة 149
مساهمون: الشيخ الأنصاري
ص١٤٩