مسئله :
در مورد نقطهگذارى و شكلگذارى قرآن اختلاف شده ، گفته مىشود : اوّلين كسى كه اين كار را كرد أبو الأسود دؤلى بود به امر عبد الملك بن مروان ، و بقولى :
حسن بصرى و يحيى بن يعمر ، و بقولى : نصر بن عاصم ليثى .
و نخستين كسى كه همزه و تشديد و روم و إسمام را وضع كرد خليل بود .
و قتاده گفته : اوّل نقطهگذارى كردند ، سپس خمس ( - پنج آيه پنج آيه ) نوشتند ، و سپس عشر ( - ده آيه ده آيهء ) .
و ديگرى گفته : اولين چيزى كه پديد آوردند نقطهگذارى در آخر آيهها بود ، سپس آغاز و خاتمهء سورهها را نوشتند .
و يحيى بن أبى كثير گفته : چيزى از آنچه در مصاحف پديد شده نمىشناختند مگر سه نقطهاى كه بر سر آيهها قرار داده مىشد . اين را ابن أبى داود روايت كرده است .
و ابو عبيد و ديگران از ابن مسعود آوردهاند كه گفت : قرآن را جدا كنيد ، و با چيزى مخلوط ننماييد .
و از نخعى آورده كه : او نقطهگذارى مصاحف را خوش نداشت .
و از ابن سيرين آورده كه نقطهگذارى و نوشتن آغاز و ختم سورهها را اكراه داشت .
و از ابن مسعود و مجاهد است كه تعشير ( بر اوّل هر ده آيه كلمه عشر نوشتن ) را كراهت داشتند .
و ابن أبى داود از نخعى آورده كه او نوشتن عشرها و اوّل سورهها و كوچك بودن مصحف ، و نوشتن در آن سورهء فلان و فلان را كراهت مىداشت .
و از او آورده كه مصحفى نزدش بردند كه در آن نوشته شده بود : سورهء فلان و چندمين آيه ، پس گفت : اين را پاك كن كه ابن مسعود آن را اكراه داشت .
و از أبو العاليه آورده كه ناخوش داشت جملههايى [ خارج از قرآن ] در مصحف نوشته شود ، و آغاز فلان سوره يا خاتمهء فلان سوره نوشته شود .
و مالك گفته : « نقطهگذارى در مصحفهايى كه كودكان در آنها تعليم