فصلى در مقصود از خبر :
مقصود از خبر فايده رساندن به مخاطب است ، و گاهى به معنى امر مىآيد ، مثل : ( وَ الْوالِداتُ يُرْضِعْنَ ) « 1 » ، ( وَ الْمُطَلَّقاتُ يَتَرَبَّصْنَ ) « 2 » . و گاهى به معنى نهى مىآيد ، مانند : ( لا يَمَسُّهُ إِلَّا الْمُطَهَّرُونَ ) « 3 » . و به معنى دعا نيز مىآيد ، مانند : ( وَ إِيَّاكَ نَسْتَعِينُ ) « 4 » يعنى : أعنّا ؛ و از همينگونه است : ( تَبَّتْ يَدا أَبِي لَهَبٍ وَ تَبَّ ) « 5 » كه نفرين بر او است ، و نيز : ( غُلَّتْ أَيْدِيهِمْ وَ لُعِنُوا بِما قالُوا ) « 6 » . و عدهاى از همينگونه دانستهاند : ( حَصِرَتْ صُدُورُهُمْ ) « 7 » را ، گفتهاند : اين نفرين است به اينكه سينههاى آنان از جنگ أحد تنگ شود . ابن العربى با قائلين اين سخن به نزاع پرداخته و نپذيرفته كه خبر به معنى أمر و نهى بيايد ، وى دربارهء فرمودهء خداى تعالى : ( فَلا رَفَثَ ) « 8 » گفته است : اين نفى نيست چون رفث - جماع وجود دارد ، بلكه مشروعيّت آن نفى شده است ، زيرا كه برخى از مردمان - در حال إحرام نيز - اين فعل را مرتكب مىشوند ، و خبرهاى خداوند متعال جايز نيست كه بر خلاف واقع گردند ؛ بنابراين نفى به وجود شرعى آن برمىگردد نه وجود حسّى ، مانند فرمودهء خداوند : ( وَ الْمُطَلَّقاتُ يَتَرَبَّصْنَ ) كه يعنى : شرعا نه حسّا ، زيرا كه ما زنان طلاق گرفتهاى را مىبينيم كه بر خلاف دستور الهى صبر نمىكنند و عدّه نگه نمىدارند ، پس نفى به حكم شرعى بازمىگردد نه وجود حسّى ، و همينطور : ( لا يَمَسُّهُ إِلَّا الْمُطَهَّرُونَ ) « 9 » يعنى : شرعا كسى قرآن را دست نزند ، پس اگر دست زده شود بر خلاف حكم شرع است ، وى گفته : و اين گنجينهء زير خاك ماندهاى است كه دست علما به آن نرسيده است ، پس گفتهاند : خبر به معنى نهى مىآيد ، و حال آنكه هيچگاه چنين چيزى واقع نشده است و صحيح نيست كه واقع شود ، زيرا كه اين دو ( خبر و نهى ) از لحاظ حقيقت با هم مختلف و از جهت وضع با هم متباين مىباشند .