نوع پنجاه و سوم در تشبيه و استعارههاى قرآن
تشبيه از بالاترين انواع بلاغت و شريفترين آن است .
مبرّد در الكامل گفته : اگر كسى ادّعا كند : بيشتر كلام عرب است بعيد نيست .
و أبو القاسم بن البندار بغدادىّ تشبيهات قرآن را در كتاب مستقلّى به نام الجمان تدوين كرده است .
و جماعتى - از جمله سكّاكى - آن را تعريف كردهاند به اينكه : دلالت بر مشاركت چيزى با چيزى در معنى است .
و ابن أبى الاصبع گفته : بيرون بردن أغمض ( پيچيدهتر ) به أظهر است .
و ديگرى گفته : پيوست نمودن چيزى در وصف به چيزى ديگر .
و بعضى گفتهاند : تشبيه آن است كه يكى از أحكام مشبّه به را براى مشبّه اثبات نمايى ، و منظور از آن مأنوس ساختن نفس است به اينكه آن را از پوشيدگى به آشكارى بيرون آورد ، و بعيد را به قريب نزديك گرداند تا بيانى را برساند .
و بقولى : پردهبردارى از روى معنى مقصود با اختصار مىباشد .
و أدوات آن حروف و اسماء و أفعالى مىباشند ، حروف كاف است ، مثل :
( كَرَمادٍ )
« 1 » ، و كأنّ مانند :
( كَأَنَّهُ رُؤُسُ الشَّياطِينِ )
« 2 » ، و اسماء : « مثل » و « شبه » و مانند
هامش
( 1 ) . ابراهيم ، 18
( 2 ) . صافات ، 65