متصل و از همين جاست كه علماى امصار گفتهاند كه معناى قول قائل عندى مائة درهم الا ثوبا و له على الف إلا شاة آنست كه قيمة ثوب او قيمة شاة پس ارتكاب مىكنند اضمار را و آن خلاف ظاهرست تا كه استثنا متصل باشد هفدهم آنكه از مسلم ملا محب اللَّه بهارى واضحست كه مختار او همينست كه استثنا مجازست در منقطع و متصل اظهرست و متبادر از استثنا نمىشود مگر استثناى متصل و به همين سبب علماى امصار استثنا را بر استثناى منقطع حمل نمىكنند تا وقتى كه ممكن شود استثناى متصل گو بتاويل باشد پس حمل كردهاند قول قائل را له على الف الا كرّا بر قيمت كرّ هجدهم آنكه او افاده عبد العزيز در كشف الاسرار ظاهر شد كه نزد اكثر علماى استثناى
إِلَّا الَّذِينَ تابُوا
در آيه
وَ الَّذِينَ يَرْمُونَ الْمُحْصَناتِ ثُمَّ لَمْ يَأْتُوا بِأَرْبَعَةِ شُهَداءَ فَاجْلِدُوهُمْ ثَمانِينَ جَلْدَةً وَ لا تَقْبَلُوا لَهُمْ شَهادَةً أَبَداً وَ أُولئِكَ هُمُ الْفاسِقُونَ إِلَّا الَّذِينَ تابُوا مِنْ بَعْدِ ذلِكَ وَ أَصْلَحُوا فَإِنَّ اللَّهَ غَفُورٌ رَحِيمٌ
استثناى متصلست زيرا كه حمل بر حقيقت واجبست مهما امكن پس به همين سبب اين را استثناى حال مىگردانند و حمل مىكنند صدر آيه را بر عموم احوال يعنى اضمار مىكنند در ان احوال را پس مىگويند كه تقدير چنينست كه
أُولئِكَ هُمُ الْفاسِقُونَ
فى جميع الاحوال نوزدهم آنكه نيز از افاده عبد العزيز عالى تبادر كشف الاسرار هويدا و آشكارست كه نزد حضرت شافعى در قول قائل لفلان علىّ الف درهم الّا ثوبا استثنا صحيحست و محمولست بر نفى قيمت ثوب و موجب اسقاط قدر قيمت ثوب از الف مىگردد و عمل برين معنى واجبست و حمل اين بر استثناى منقطع جائز نيست بلكه آن استثناى متصلست بتقدير لفظ قيمت بستم آنكه نيز از افاده صاحب كشف منكشف گرديد كه نزد امام اعظم سنيه