قال عبدان قلت له حديث « ما تركنا صدقة ، » قال باطل ، قال : و قد روى مراسيل و مواقيف رفعها مات سنة 283 [ 1 ] .
« از ملاحظهء اين عبارت ظاهر است كه سيوطى ابن خراش را حافظ بارع ناقد گفته ، و از ابو نعيم نقل كرده كه او گفته : نديدم حافظترى از او ، و با اين همه از ابو زرعه نقل كرده كه او گفته : كه او رافضى بود ، و تخريج كرد مثالب شيخين را در دو جزء ، و اهداء كرد آن را بسوى بندار .
و نيز از افادهء عبدان ظاهر است كه ابن خراش بابطال حديث ما تركنا صدقة قلوب حضرات سنيّه خراشيدهء ، نمك بر جراحاتشان پاشيده است ،
هر گاه مهارت جاحظ دليل عدم نصب باشد پس حافظ بارع بودن ابن خراش نيز دليل متانت قول او است
پس هر گاه وصف سيد رضى جاحظ را دليل ماهر و ناقد ، دليل بطلان نسبت ناصبيت بجاحظ باشد ، و استناد بكلام تفتازانى ، و تعديد او از علماء علوم ادبيه ، دليل متانت تأويل او براى احرمهن باشد ، ورد و ابطال اين تأويل منكر و شنيع گردد ، وصف ابن خراش بحافظ و بارع و ناقد ، و مدح عظيم ابو زرعه او را نيز دليل متانت حكم او در بطلان حديث ما تركنا صدقة خواهد بود ، و قيامت كبرى بر سر حضرات سنيّه قائم خواهد گرديد ، و نيز كمال شناعت و فضاعت تشنيعات سنيه بر تخريج مثالب شيخين ظاهر خواهد شد .
ابن خراش حافظ بارع در مثالب شيخين كتابى در دو جزء تاليف كرده
و علامه ذهبى در كتاب « ميزان الاعتدال » گفته » :
عبد الرحمن بن يوسف بن خراش الحافظ قال عبدان كان يوصّل المراسيل ، و قال ابن عدي : كان يتشيّع ، و قال أبو زرعة : محمد بن يوسف الحافظ كان خرج مثالب الشيخين و كان رافضيا .
و قال عبدان قلت لابن خراش حديث لا نورث ما تركنا صدقة قال : باطل ،
هامش
[ 1 ] طبقات الحفاظ ص 297 .